HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM
SAU
MỘT VỤ VIỆC: CẦN NHÌN NHẬN CÔNG BẰNG,
KHÁCH QUAN VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM
(Tác giả Phạm Trung Kiên)
Một vụ việc sai phạm trong hoạt động xuất bản luôn để lại những
hệ lụy lớn. Không chỉ những người trực tiếp liên quan phải chịu trách nhiệm
trước pháp luật và quy định của cơ quan quản lý, mà uy tín của tổ chức, của
giới nghề nghiệp và niềm tin của công chúng cũng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, điều
cần thiết trong mọi sự việc là phải phân định rõ trách nhiệm, tránh quy kết từ
sai phạm của một số cá nhân thành sự phủ nhận đối với cả một tổ chức hay cả một
đội ngũ sáng tạo.
Thời gian vừa qua, vụ việc liên quan đến cuốn sách Chuyện Với
Thanh đã gây nhiều tranh luận trong dư luận. Những quyết định xử lý đối với các
cá nhân có trách nhiệm cho thấy cơ quan chức năng đã xem xét vụ việc theo quy
định pháp luật. Đây là bài học nghiêm túc đối với công tác biên tập, thẩm định
và xuất bản. Đồng thời, nó cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận vấn đề bằng thái
độ khách quan, tránh cực đoan và cảm tính.
Trước hết, cần phân biệt rõ giữa sai sót trong quy trình xuất
bản với giá trị của Hội Nhà văn Việt Nam và đội ngũ hội viên. Một đơn vị xuất
bản có thể mắc sai sót trong một vụ việc cụ thể, nhưng điều đó không đồng nghĩa
với việc phủ nhận toàn bộ quá trình hình thành, phát triển và những đóng góp
của một tổ chức nghề nghiệp đã tồn tại nhiều thập kỷ.
Hội Nhà văn Việt Nam là tổ chức quy tụ những người hoạt động
sáng tác văn học chuyên nghiệp. Để trở thành hội viên, người cầm bút phải trải
qua quá trình lao động nghệ thuật lâu dài, có tác phẩm được giới chuyên môn và
xã hội ghi nhận. So với quy mô dân số, số lượng hội viên không lớn, điều đó
phản ánh tính chọn lọc và yêu cầu nghề nghiệp nghiêm ngặt của lĩnh vực văn
chương.
Trong lịch sử văn học hiện đại Việt Nam, nhiều thế hệ nhà văn đã
có những đóng góp quan trọng đối với đời sống tinh thần của đất nước. Tác phẩm
của họ đồng hành cùng các giai đoạn đấu tranh giành độc lập, xây dựng và phát
triển đất nước, đồng thời góp phần lưu giữ ký ức lịch sử, phản ánh hiện thực xã
hội và bồi đắp các giá trị nhân văn. Những đóng góp ấy không thể bị phủ nhận
chỉ vì một vụ việc đáng tiếc trong công tác xuất bản.
Cũng cần nhìn nhận đúng về đời sống của người viết văn. Phần lớn
các nhà văn không sống hoàn toàn bằng nhuận bút. Họ là giáo viên, bác sĩ, kỹ
sư, công nhân, cán bộ, nông dân... và sáng tác bằng đam mê cùng trách nhiệm
nghề nghiệp. Văn chương đòi hỏi vốn sống, trải nghiệm và lao động sáng tạo bền
bỉ. Chính vì vậy, nhiều nhà văn vẫn kiên trì cầm bút dù điều kiện vật chất
không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Đối với những người trực tiếp để xảy ra sai sót, việc phải chịu
trách nhiệm là điều tất yếu. Trong mọi lĩnh vực chuyên môn, sai phạm đều có hệ
quả tương ứng. Điều quan trọng hơn là sau xử lý phải rút ra bài học về quy
trình biên tập, phản biện, thẩm định và kiểm soát chất lượng xuất bản. Một nền
xuất bản chuyên nghiệp không chỉ cần những người biết làm sách mà còn cần những
người đọc kỹ, đọc đúng và chịu trách nhiệm với từng bản thảo trước khi phát
hành.
Một hiện tượng đáng suy ngẫm khác là phản ứng trên không gian
mạng. Quyền phê bình là cần thiết và chính đáng trong xã hội. Tuy nhiên, giữa
phê bình có cơ sở với công kích, xúc phạm hay quy kết tập thể là hai điều hoàn
toàn khác nhau. Khi mọi nhà văn đều bị quy trách nhiệm cho sai phạm của một số
cá nhân, sự đánh giá ấy không còn phản ánh tinh thần khách quan mà dễ dẫn đến
định kiến và cực đoan.
Không thể phủ nhận rằng trong mọi cộng đồng nghề nghiệp đều tồn
tại nhiều quan điểm khác nhau. Có người đồng tình, có người phản biện, có người
bức xúc. Điều đó là bình thường. Tuy nhiên, mọi ý kiến đều cần dựa trên sự
thật, trên chứng cứ và trên tinh thần xây dựng. Văn hóa tranh luận không nằm ở
việc ai nói lớn hơn, mà ở khả năng tôn trọng sự thật và tôn trọng con người.
Đối với chính các nhà văn, đây cũng là dịp để nhìn lại trách
nhiệm nghề nghiệp. Một tổ chức nghề nghiệp muốn giữ được uy tín thì phải không
ngừng nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch trong hoạt động và tăng cường
trách nhiệm chuyên môn ở mọi khâu. Niềm tin của xã hội không được tạo dựng bằng
lời nói, mà bằng những tác phẩm có giá trị và bằng sự nghiêm túc trong từng quy
trình nghề nghiệp.
Văn học luôn cần một môi trường bình tĩnh để sáng tạo. Người cầm
bút có thể chịu những lời phê bình gay gắt, nhưng cũng cần được đánh giá công
bằng. Một nền văn học phát triển không thể thiếu phản biện, song cũng không thể
được xây dựng trên sự quy chụp hay phủ nhận sạch trơn những giá trị đã được tạo
dựng qua nhiều thế hệ.
Sau mọi biến cố, điều quan trọng nhất không phải là ai thắng
trong tranh luận, mà là bài học nào được rút ra. Khi sai phạm được xử lý đúng
quy định, khi trách nhiệm được xác định rõ ràng và khi các tổ chức biết sửa
mình để hoàn thiện hơn, đó mới là con đường giúp khôi phục niềm tin của công
chúng.
Một nền văn học mạnh cần những nhà văn có tài năng, những nhà
quản lý có trách nhiệm, những nhà xuất bản làm việc chuyên nghiệp và một công
chúng biết phê bình bằng lý trí. Chỉ khi mỗi chủ thể đều thực hiện đúng vai trò
của mình, văn học mới tiếp tục phát triển, góp phần làm giàu đời sống văn hóa
và tinh thần của đất nước.
-------------
Nguyễn Đình Văn giới thiệu
Tác giả: Phạm Trung Kiên - Nguồn: Facebook
Ảnh minh họa sưu tầm từ nguồn: internet
Bài viết là quan điểm riêng của các tác giả.
0 comments:
Đăng nhận xét