VỀ MỘT “TẢNG VĂN”
ĐOẠT GIẢI CUỘC THI
CÓ CHỦ ĐỀ HÒA HỢP HÒA GIẢI
Tôi không nhớ có quan hệ bạn bè facebook với cô gái Nguyễn Thị Lan Quy này luôn. Vì lần trước tôi thật thà bình luận về một
“tảng văn” trung bình của cô ta, cô ta đã chặn tôi.
Nay lại thấy hiện lên một sáng tác của cô ta, khoe được vào vòng
sơ khảo của cuộc thi nào đó. Xem lại thì là bạn, tôi không hiểu. Lần này “Văn phong” của cổ vẫn thế, trung bình và ngớ
ngẩn. Cũng là hiện tương bình thường.
Trở lại tài năng của cô ta, cứ cho là có tài. Nhưng bài dự thi
“kể chuyện hòa bình” của cổ chán lắm. Cổ được giải thì đủ biết trình của Hội nhà văn Bình Định thế nào rồi. Mà nói bừa thì không phải là tui. Phân tích, dẫn
chứng đàng hoàng nha.
Trước hết, tựa bài có lẽ cô ta đặt là “Mẹ tôi” (chắc người biên
tập sửa lại là “Sự được mất do số phận sắp đặt”). Nếu là vậy, thì cô muốn ca
tụng mẹ cô, người đàn bà như bất cứ người đàn bà bình thường, thậm chí tầm
thường khác. Trước 1975 thì lấy sĩ quan Việt
Nam Cộng hòa, sau 1975 thì lấy cán
bộ “Giải phóng”, vậy bà chẳng có chính kiến hay lý tưởng gì rõ ràng ngoài việc
“kiếm một chỗ dựa” cho mình. Bà lại
có “Những oán thán số phận” mà không
rõ là “số phận” nào, trong khi dù ở chế độ nào, số phận đều “sắp đặt” cho bà
vận may: 2 đời chồng đều là sĩ quan. Không biết bà dạy con gái bà điều gì liên
quan đến chiến tranh và hòa bình mà cổ chả hiểu gì hết. Hóa ra bà vô thức,
chồng trước lính ngụy, chồng sau là kẻ thù chồng
trước của bà, hay ít ra là kẻ gợi nhắc cái chết của
chồng trước của bà, bà cũng ô kê. Từ từ nha, đang nói về tựa đề “Mẹ
tôi”. Như đã phân tích, thì đây là tựa đề thất bại, chưa xứng tầm đi
vào văn học, hoặc cách viết của cô chưa tới để mẹ cô đi vào văn học.
Giờ mới thực sự là bộ não của cô con gái. Được cái cổ biết sao
viết vậy nên có thể tin tưởng độ trung thực của nó. Chỉ là cách dùng từ và lý
giải các tình tiết của cổ chẳng đâu vào đâu.
Một là từ “giải phóng”. Cô ta viết: “Chưa học xong thì Tây
Nguyên giải phóng”.
Này nhé, “giải phóng” gì, giải phóng ai? Giải phóng đến sao mẹ
cô ta không ra đón mà “Cả một đoàn sinh
viên hốt hoảng, nhốn nháo hòa theo dòng người di tản”? Mà bả chạy đi đâu? “Cứ thế đi nhờ xe quân sự đến Sài Gòn”.
Tức là bả chạy về phía Việt
Nam Cộng hòa, trời ạ! Cũng có nghĩa
là bả đang học Sư phạm yên lành trên quê hương bả, bả không nhờ vả ai giải
phóng! Theo tui, cô gái nhà bán riệu có 2 phương án để chọn: hoặc tìm
từ khác với từ “giải phóng” cho phù
hợp với cảnh dân tình tháo chạy, hoặc nên sáng tạo biến đổi cảnh “Cả một đoàn sinh viên hốt hoảng, nhốn nháo
hòa theo dòng người di tản” thành cảnh các cô sinh viên sư phạm cờ hoa phất phới đón các anh
bộ đội từ phương xa tới trường.
Tiếp theo là sự việc bả xin cơm. Đói quá bả xin bất cứ ai. Mà
quân Giải phóng rất tốt. Quân Giải phóng lúc đó đang ở thế chiến thắng nên vui vẻ cũng phải, còn Cộng
hòa đang thất thủ tan rã mà vẫn cố gắng giúp dân tháo chạy, chứng
tỏ Cộng hòa cũng rất tốt nhé! Có
gì đó sai sai, một bầy nữ sinh sư phạm rơi vào một ổ lính Nguỵ mà không có tiết
mục các cô bị cắn xé hãm hiếp như văn chương cách mạng thì chả có gì hấp dẫn!
Cô ta viết tiếp:
“Ngày ba mươi tháng tư là một ngày mà lúc sinh thời đồng chí Sáu
Dân đã nói: “Ngày 30 tháng 4 ngày có triệu người nhưng cũng có triệu người
buồn”. Lịch sử không phủ nhận, đó là nỗi buồn dân tộc mà chỉ có những ai đã
từng đi qua mới hiểu.” (hết trích)
Ủa, cô hiểu thế nào về mỹ từ “nỗi buồn dân tộc” hở cô Nguyễn Thị Lan Quy? Vì sao cha lớn của cô
(chồng trước của mẹ cô) tử trận? Hổng lẽ ông tự bắn phá, hủy hoại nhà cửa, đất
đai và giết hại người dân ở nơi được gọi là “lãnh thổ” của ổng, nơi ổng được lấy vợ sinh con, được “cai trị”, quản lý, được giàu có, được tự
do “khai thác, bóc lột của cải tài nguyên”
(ổng là ác ôn mà) của gia đình mình, ngay trên xóm làng quê hương mình?
Mẹ của cô cũng không dạy cô vì sao ông bà ngoại của cô phải di
cư sao? Ủa, mà giải phóng hay không giải phóng bà ta cũng chẳng hề hấn gì, chết
chồng này bả lấy chồng khác, chế độ nào cũng tốt, gia đình bà vẫn an nhàn,
thanh đạm. Vậy giải phóng làm chi? Bà vô thức nên không biết vì chồng bé của bà
đem vũ khí vào nam mà cả nước hàng triệu gia đình mất cha, mất chồng, mất con
trai con gái không bao giờ tìm lại được hay sao? Thế cô nhà văn muốn nói gì về
bom mìn Mỹ, Đại Hàn để lại? Là những khu dân cư hay ở những căn cứ quân sự,
vùng chiến sự? Mà cô có chắc là không có bom mìn đạn pháo của quân "giải phóng"? Ba
ruột của cô và các đồng chí pháo kích cày xới miền nam bằng tay không à?
Hổng lẽ cô tin rằng những cay đắng oan khuất của binh lính thua
trận và người dân sống dưới chế độ cũ sau 30/4 là do “tổ trưởng khu phố” gây ra? Nếu đúng vậy thì trong máu của cô có 1
phần gen tầm thường tội nghiệp của mẹ cô, 2 phần là gen trội của ba cô, tức là
gen "ăn vạ", đổ thừa, đạo đức giả. Xem thái độ vờ “hòa hợp hòa giải” của cô thì rõ. Cái đoạn “giải phóng” cho mẹ cô ăn, thì cô kể hơi kỹ, mà ân tình của lính Cộng
hòa thì cô lướt qua, mặc
dù họ giúp mẹ cô một chặng đường dài, từ Kon-Tum vào được tận Sài
Gòn. Cô còn cố gắng nêm nếm tình tiết lính Cộng
hòa chửi thề để hạ nhục họ, hay để cho văn chương của cô nó nặng
mùi “hòa hợp hòa giải”?
Tóm lại, cô có cha là sỹ quan quân "Giải phóng", thơ ông ta tôi có đề cập một
lần rồi, không có gì đặc biệt nếu
không nói là mắc cười quá thể. Mẹ cô cũng thơ thẩn 5,6 bài/ ngày. chồng cao
tuổi của cô cũng viết truyện gì đó. Nói chung là quan hệ rộng, lý lịch tốt.
Nhưng tản văn của cô mà đoạt giải thì Hội nhà văn Bình Định cũng gian dối, ngớ
ngẩn như cô mà thôi. “Tảng văn” nói về chuyện riêng của mẹ cô ta, cái “được” “mất” của bà như
chuyện huề vốn, chứ không chuyên chở ý nghĩa hòa bình, hòa giải gì cả!
*.
Tác giả Minh Nhiên
* Dưới đây là nguyên văn sáng tác của cổ, những gì tôi phân tích
hoàn toàn dựa theo nội dung bài của tác giả Nguyễn Thị Lan Quy.
___________
MẸ TÔI
 |
| (Tác giả Nguyễn Thị Lan Quy) |
Những ngày cuối tháng tư năm một chín bảy lăm, mẹ tôi đang là
sinh viên trường sư phạm Buôn Mê Thuột. Cả một đoàn sinh viên hốt hoảng, nhốn
nháo hòa theo dòng người di tản xuống đường 14, chen chúc cùng quân lính và dân
thường. Tiếng trẻ con khóc, tiếng lính tráng chửi thề, tiếng chân người, tiếng
xe nhà binh rầm rầm chạy lẫn trong tiếng súng nổ lọan xạ, tất cả thật hỗn độn.
Mẹ tôi là người gốc Bắc di cư năm 1954. Lớn lên mẹ lấy chồng là
sỹ quan quân đội Việt Nam cộng hòa. Chồng tử trận lúc bà còn rất trẻ. Khi ấy mẹ
gửi con cho ông bà ngoại rồi đi học sư phạm. Chưa học xong thì Tây Nguyên giải
phóng, trường sư phạm đóng cửa, sinh viên mạnh ai nấy chạy. Hòa vào dòng người
di tản, khoảng hơn mười người bạn học cùng lớp với mẹ, chạy tán loạn với tâm
trạng rối bời. Thân xác yếu ớt, tinh thần bấn loạn, mẹ hầu như không lê nổi
chân. Mọi người trong nhóm bạn thay nhau cõng mẹ. Đi gần bảy ngày, lương thực
hết, bụng đói rã, mà đạn pháo vẫn rít trên đầu, cả nhóm bạn bàn nhau không đi
ngoài lộ nữa mà dạt vô rừng, chỉ là để cảm giác đỡ sợ hơn.
Trôi dạt một ngày trong rừng, bụng đói meo, tất cả gần như kiệt
sức. Tình cờ gặp một lán trại của quân giải phóng. Lúc đầu mọi người rất sợ,
nhưng sau đó anh bạn lớp trưởng mạnh dạn đến gần trình bày hoàn cảnh và xin một
bữa cơm. Người chỉ huy vui vẻ tiếp nhận mọi người, mời cả đoàn bữa cơm, với
canh rau rừng và thịt nai. Cả đoàn đói nên ăn thật ngon ăn xong còn dỡ đi thêm
một lần ăn nữa. Cơm nước xong họ phát cho một cái thẻ cài trên áo rồi dẫn đoàn
giáo sinh ra khỏi rừng trong đêm. Ra đến đường lớn, họ chào tạm biệt rồi vào
lại rừng.
Cả đoàn giáo sinh cứ vậy đi lầm lũi trong đêm, quần áo tả tơi
hôi hám. Đến chiều hôm sau lại gặp một đơn vị của lính Việt Nam cộng hòa. Họ
lại vào xin cơm ăn rồi đi tiếp. Cứ thế đi nhờ xe quân sự đến Sài Gòn. Mẹ đến
Sài Gòn trước ba mươi tháng tư hai ngày. Đã ra đến bến cảng, những người bạn đã
nắm tay mẹ kéo lên tàu thủy di tản, nhưng mẹ rụt tay và quay trở lại. Sau đó mẹ
lội ngược tìm về Kon Tum. Lúc này Kon Tum đã giải phóng nhưng đâu đó vẫn còn
lẹt đẹt vài tiếng súng. Trong đầu của mẹ chỉ nghĩ làm sao để nhanh chóng quay
về nhà vì lo lắng cho mẹ già, con nhỏ và các em có làm sao không? Im tiếng súng
rồi chạy làm gì, mọi thứ đã an bài, sự được mất đã được số phận sắp đặt.
Về nhà ra phường trình diện, rồi cùng gia đình làm ăn sinh sống
dưới chế độ mới. Dưới chính sách hòa hợp hòa giải của chính quyền cách mạng.
Nhưng cũng có lúc thật cay đắng bởi chính sách đường lối là một chuyện nhưng
khi thực hiện như thế nào là chuyện khác. Nhất là những người làm tổ trưởng khu
phố suốt ngày hoạnh họe đủ điều. Ngày ba mươi tháng tư là một ngày mà lúc sinh
thời đồng chí Sáu Dân đã nói: “Ngày 30 tháng 4 ngày có triệu người nhưng cũng
có triệu người buồn”. Lịch sử không phủ nhận, đó là nỗi buồn dân tộc mà chỉ có
những ai đã từng đi qua mới hiểu.
Mẹ may mắn gặp ba khi ông chuyển công tác về Miền Trung, tổ ấm
ngoài Hà Nội của ba tan vỡ vì những bất đồng quan điểm. Ba yêu thương che chở
mẹ cùng mẹ thành lập tổ ấm rồi sinh ra chị em tôi. Các cô tôi không đồng ý cho
mối nhân duyên này, nhưng ba tôi đã quyết và không gì thay đổi được. Ba đã cùng
mẹ đi qua những giông bão cuộc đời. Sau khi nghỉ hưu ba dỡ đất lập vườn trên
quả đồi thoải thoải bạc màu chỉ có gai Đa Đa, mắc mèo, cây ắng và dứa dại. Nơi
này ba đã thu gom, phá huỷ không biết bao nhiêu bom mìn. Những tấm thẻ bài của
lính Đại Hàn còn nằm lại, đôi dép cao su và mũ cối còn vùi lấp dưới hào công
sự. Mảnh vườn của ba bây giờ lúc nào cũng rợp bóng cây xanh. Ba nói đó là màu
của hòa bình tự do
Anh trai con riêng của mẹ tôi với người chồng trước là sỹ quan
lính Việt Nam Cộng Hòa yêu thương quý trọng ba. Các con của anh thương ba tôi
như ông nội ruột bởi ba chưa bao giờ định kiến quá khứ lai lịch. Lúc nào ba
cũng dành sự ân cần đúng mực cho anh. Ngày ba tôi ngã bệnh dù ở xa nhưng anh
chị vẫn dành thời gian về chăm sóc ba tôi như cha ruột. Khi ba qua đời gia đình
anh cùng tôi lo hậu sự cho ba. Mẹ đã sống cùng ba bốn mươi lăm năm với ba có
thể ban đầu chỉ với mục đích tìm kiếm một chỗ dựa. Đức tính cần cù, chịu khó và
bản lĩnh cương trực của người cán bộ cách mạng đã phần nào làm bà bớt cô độc.
Bà đã tin tưởng yêu thương ba đến tận giờ phút cuối cùng. Những oán thán số
phận hình như đã chấm dứt từ lâu. Giờ thì mẹ hãy cố gắng giữ gìn sức khỏe để
sống lâu cùng con tiếp phần đời còn lại mẹ nhé.
*.
Bình Định tháng 04/2025
NGUYỄN THỊ LAN QUY
Vũ Thị Hương Mai giới thiệu
Tác giả: Minh Nhiên - Email: Facebook
Ảnh minh họa sưu tầm từ nguồn: internet
Bài viết là quan điểm riêng của các tác giả.
0 comments:
Đăng nhận xét