VĂN TUYỂN
TRONG SÁCH GIÁO KHOA
(Tác giả Chu Giang)
Nhà văn Nguyễn Thúy Quỳnh vừa đăng lại truyện ngắn "Bí ẩn
của làn nước" của Bảo Ninh được chọn vào Ngữ Văn 9 bộ "Kết
nối tri thức với cuộc sống". Nguyễn Thúy Quỳnh cho là truyện
"cực hay". Tôi bình luận
ngắn gọn là "Sáo quá!". Và
nói thêm "Qua truyện ngắn này thấy
được thực trạng văn học đương đại, Bảo Ninh, giới biên soạn Sách Giáo khoa và
một nửa giới phê bình văn học. Họ đã "tham quá hóa ngu". Phải cố
đưa cho kỳ được Bảo Ninh, Nguyễn Huy Thiệp vào Sách Giáo khoa, vào giải
Nobel... mà chọn cái truyện ngắn quá kém của Bảo Ninh vào "Ngữ văn
9." Cái quá kém của truyện ngắn này là NỖI ĐAU VỜ của Bảo Ninh. Ông hoàn
toàn không có trải nghiệm thực tế về một vụ vỡ đê vừa do bom Mỹ ném trúng vệt
đê "che chắn làng" vừa là lúc đỉnh lũ của một cơn Đại Hồng Thủy ập
đến. Mọi tình tiết chi tiết trong truyện đều là cố tình hư cấu. Hư cấu tất
nhiên là của nhà văn, là quyền của họ, không hoàn toàn như thực hay sao chép
hiện thực nhưng nó phải logic, phải hợp lý, phải có cái lý mà người đọc tin
được. Tôi không đòi hỏi các nhà văn mà cụ thể là Bảo Ninh phải chứng kiến những
trận lụt gây ra vỡ đê, mà xin các nhà văn hãy tưởng tượng trên cơ sở thực tế,
xem khi vỡ đê thì tốc độ dòng nước tại điểm vỡ là như thế nào. Các vị hãy đi
dọc đê sông Hồng từ Bát Tràng trở xuôi xem có bao nhiêu cái hồ. Mỗi cái hồ là
một lần vỡ đê. Hồ càng sâu càng rộng chứng tỏ sức nước của trận lũ càng lớn. Có
khi cả một làng bị cuốn đi. Nước xoáy sâu tạo thành hồ nước sau này. Như Bảo
Ninh mô tả, đây là một trận Đại Hồng Thủy vừa do bom Mỹ ném trúng vệt đê. Vậy
thì cái "Tôi" Bảo Ninh chỉ có thể bay trên mặt nước để về nhà kịp cứu
vợ con chứ không thể chạy đươc i ... Và nữa. Chi tiết "mái rạ sắp bị rã ra... may lại mắc vào cây
đa trước đình làng..." Chi tiết này chứng tỏ Bảo Ninh chưa hiểu gì về ngôi
nhà tranh và mái nhà tranh. Nó ở chỗ "sắp
bị rã ra..." ấy. Tôi để ngỏ chỗ này để Bảo Ninh và Thúy Quỳnh và các
tác giả "Ngữ văn 9" và một nửa giới phê bình ca ngợi Bảo Ninh rộng
đường dư luận, trao đổi.
Còn một chỗ hơi khó nói: Ở trên là "con trai tôi" về cuối lại là "con gái tôi... đẹp nhất làng"... Tác giả Bảo Ninh có thể nhầm
nhưng những người biên soạn biên tập "Ngữ văn 9" không được phép...
Chỉ thế thôi đủ thấy "niềm
đau" gượng gạo vờ vịt của Bảo Ninh. Và xung quanh Bảo Ninh ...
Mấy năm trước tôi đã chỉ ra sự kém cỏi của "Ngữ văn 9"
bản in lần thứ 14 do Giáo sư Nguyễn Khắc Phi làm Tổng chủ biên. Các Giáo sư
Nguyễn Minh Thuyết, Trần Đình Sử, Nguyễn Văn Long Chủ biên các phân môn. Cái
kém không phải trình độ của các Giáo sư mà là các Giáo sư chỉ đóng vai
"CAI ĐẦU DÀI", còn tuyển văn bình văn giảng văn thế nào giao cho đàn
em, học trò. Tôi không tin những bậc danh cao học rộng ăn mòn bát đũa Sầm Sơn,
Hạ Long mỗi vụ nghỉ hè... lại không biết mặt trời xuống biển như hòn lửa là ở
vùng bờ biển nào, khi chưa có thuyền máy thì ra khơi về bến đều nhờ sức gió.
Vậy trong ngày khi nào thì có gió đất thổi ra biển khi nào thì có gió biển thổi
vào để dương buồm đi về! Xin xem "Ngữ văn 9 chưa chín". "Luận
chiến văn chương". Quyển 3. Nhà xuất bản Văn Học 2016.
Tôi nghĩ văn tuyển vào Sách Giáo khoa phải có giá trị đã ổn định.
Đã thử thách qua thời gian. Các tác phẩm đương đại chưa ổn định, còn đang có
bình luận khác nhau thì không thể đưa vào Sách Giáo khoa. Khi cho học sinh học
tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp mà Nguyễn Huy Thiệp tuyên bố "nôn mửa vào cuộc chiến tranh ấy” - cuộc
chiến tranh chống Mỹ cứu nước - thì văn hóa đương đại của nước Việt Nam sẽ là
như thế nào? Nhà văn có cần phải có các giá trị nền tảng về văn hóa, về sự liêm
sĩ nữa không?
Vì thế, giới phê bình lý luận cấp tiến hô hào ca ngợi văn chương
phi chính thống, chính trị... thì qua Sách Giáo khoa vừa qua, qua hoạt động văn
học như Nguyễn Thúy Quỳnh...thì họ "chính trị" ghê gớm lắm. Thực dụng
lắm. Cứ đưa vào Sách Giáo khoa bắt học trò phải học. Cứ khen là "cực hay" thì rồi nó sẽ hay!!!
--------------------------------------------
BÍ ẨN CỦA LÀN NƯỚC
(Bảo Ninh)
Các dòng sông trôi đi như thời gian, và cũng như thời gian, trên
mặt nước các triền sông biết bao nhiêu là chuyện đời đã diễn ra. Nhất là về
đêm, trên làn nước của dòng sông quê hương tôi lấp lánh hằng hà những đốm sáng
bí ẩn, có cả điều bí ẩn của đời tôi.
*
Năm ấy, nhằm trúng đỉnh lũ đêm Rằm tháng Bảy, một loạt bom Mỹ phá
tan vệt đê canh giữ đằng trước làng tôi. Dứt dây nổ của bom và tiếng gầm ghê
rợn của máy bay cường kích là chuỗi ầm ầm long lở của dòng sông phá bung đê
tràn ngang vào đồng ruộng.
Từ trên điểm canh tôi chạy lao về làng. Hồi chiều nghe tin vợ ở
nhà trở dạ nhưng tôi không thể rời vị trí hộ đê. Bây giờ giời đất sập rồi,
trong tôi chỉ còn con tôi, vợ tôi. Tôi dốc toàn lực bình sinh vào đôi chân.
Đằng sau, cơn đại hồng thủy đuổi bén gót. Nước đã ngập làng. Tôi về, kịp dìu vợ
leo lên mái thì vừa đợt dâng nước thứ hai. Mái nhà tranh của vợ chồng tôi bị
lôi đi trong đêm. Đến khi mái rạ sắp rã tan ra thì ơn trời nó vương vào thân đa
trước đình làng.
Đã cả một đám đông bám trên các cành. Nhiều bàn tay chìa xuống
giúp tôi đỡ vợ con trèo lên. Vợ tôi ôm khư khư đứa con mới sinh, nhất định
không để tôi bế đỡ.
- Con trai... con trai mà... yên tâm, con trai... Để yên em ẵm,
anh vụng lắm...
Nhiều giờ trôi qua. Mưa tuôn, gió thổi. Mực nước không dâng cao
hơn, nhưng chảy xiết hơn. Cây đa đầy người hơn. Tôi mỏi nhừ. Tay ôm chặt vợ,
tay níu mình vào chạc cây. Vợ tôi yếu lả, ướt lướt thướt, lạnh ngắt.
Khoảng gần sáng, bỗng có tiếng quẫy nước ngay dưới cành đa của vợ
chồng tôì. Một giọng nghẹn sặc với lên:
- Cứu mẹ con tôi mấy... cứu mấy... con gái tôi...
Một bàn tay nhớt và lạnh như tay ma rờ vào chân tôi đang buông
thõng. Tôi vội cúi xuống, đưa tay ra. Nhưng bàn tay của người đàn bà dưới nước
truội đi, chìm nghỉm. Cành đa kêu rắc, chao mạnh. Vợ tôi "ối" kêu một
tiếng thảng thốt, và "ùm", con trai tôi, đứa con sơ sinh tôi chưa
được nhìn thấy mặt, tuột khỏi bọc ni lông trên tay mẹ nó, sa xuống làn nuớc tối
tăm.
- Trời ơi! Con tôi ...! - Vợ tôi hét rú lên và lao ngay lập tức
xuống hòng chụp lấy con.
Tôi phóng mình theo. Nước lạnh, ngầu bùn, sâu hút và cuốn mạnh.
Tôi vớ kịp thằng con, nhao vội lên, trao nó cho những bàn tay đang chìa xuống,
rồi lại lặn tiếp ngay để cứu vợ. Nhiều người phi xuống theo để trợ sức tôi ...
Tôi tỉnh lại, thấy trời sáng rồi và đã tạnh mưa. Tôi nằm trong khoang
một ca nô cứu nạn đầy ắp ngườì. Hồi đêm, tôi đã vật lộn điên dại quyết sống mái
một phen với làn nước giết người, nhưng tôi đã thua cuộc, ứa ra cả máu tai máu
mũi mà không những không cứu nổi vợ, đến thi thể cô ấy cũng bất lực không tìm
thấy. Khi ca nô quân đội tới, mọi người đã phải dùng sức để buộc tôi rời mặt
nước. Kiệt sức, tôi ngất đì. Khổ đau, tôi tỉnh dậy, nước mắt nóng rực, tê nhói.
Một chị phụ nữ chen tới bên tôi, lên lời an ủi:
- Phận chị ấy đã vậy, thôi thì anh phải nén lòng lại, giữ sức khoẻ
mà nuôi con. Ơn trời, anh còn kịp cứu được cháu. Chao ôi, vừa kịp khóc chào đời
đã trải một cơn kinh hoàng hú vía. Anh coi con anh này. Cứ như không. Đã bú, đã
ngủ rồi đây này. Ngoan chưa này ...
Ôi chao, nó tè dầm rồi này.
Chị nựng nịu, và từ từ giở bọc chăn chiên đang ủ kín con tôi. Chị
thay tã cho nó. Tôi nhìn. Choáng váng, chết lặng, tôi nén một tiếng kêu thất
thanh.
- Con tôi ... - Tôi òa khóc, đỡ lấy bọc chăn. - Con tôi!
*
Từ bấy tới nay, thời gian trôi qua và triền nước trôi đi, tôi đã
có tuổi và con gái tôi đã thành một thiếu nữ đẹp nhất làng. Nó là đứa con của
làn nước, mọi người đều nói thế bởi vì chuyện nó sa xuống dòng nước lụt rồi
được cha nó cứu lên thì cả làng ai cũng biết. Nhưng điều bí mật kia thì không
ai hay, kể cả con gái tôi nó cũng không thể biết. Chỉ có dòng sông biết. Có
ngày nào mà tôi không ra đê ngắm làn nước trôi. Vợ tôi, con trai tôi và người
đàn bà vô danh nhìn tôi từ đáy nước. Thời gian, năm tháng cứ trôi, dòng sông và
lịch sử, tất thảy đều đổi thay nhưng mà niềm đau của đời tôi thì khôn nguôi bởi
vì ấy là một niềm đau không thể nói nên lời.
Mời nghe Khề Khà Truyện đọc truyện
ngắn
CHUYỆN CU TỐ LÀNG TÔI của Đặng
Xuân Xuyến:
Làng Thanh Trì, ngày 3 tháng 10/2026
CHU GIANG (Nguyễn Văn Lưu)
Quê quán: Ngọc Quang Hạ, Thọ
Xuân, Thanh Hóa.
Cư trú tại: Làng Thanh Trì, quận
Hoàng Mai, Hà Nội.
.............................................................................................................
- Cập nhật từ email: huongmai8081@yahoo.com, ngày 03.10.2026.
- Ảnh dùng minh họa cho bài viết được sưu tầm từ nguồn: internet.
- Bài viết không thể hiện quan điểm của trang Đặng Xuân Xuyến.
- Vui lòng ghi rõ nguồn dangxuanxuyen.blogspot.com khi trích đăng lại.
0 comments:
Đăng nhận xét