VIỆT NAM CHƯA SẢN XUẤT ĐƯỢC CON ỐC VÍT? - Tác giả: Bùi Văn Định (Hòa Bình)

 

VIỆT NAM CHƯA SẢN XUẤT ĐƯỢC

CON ỐC VÍT?

 

(Tác giả Bùi Văn Định)

Khi nói đến công nghiệp và công nghệ Việt Nam, nhiều người, thậm chí cả một số chuyên gia, học giả, vẫn thường nói Việt Nam chưa sản xuất được đến con ốc vít. Cách nhìn đó phản ánh một phần những hạn chế của công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, nhưng nếu dùng nó để mô tả toàn bộ năng lực của doanh nghiệp Việt Nam thì chưa đầy đủ.

Đại Dũng là một trường hợp cho thấy một khía cạnh khác.

Tập đoàn Cơ khí Xây dựng Thương mại Đại Dũng, hay DaiDung Group, hoạt động trong lĩnh vực kết cấu thép và cơ khí xây dựng. Doanh nghiệp được ông Trịnh Tiến Dũng xây dựng từ một cơ sở sản xuất nhỏ và sau đó phát triển thành một tập đoàn có năng lực sản xuất kết cấu thép quy mô lớn, tham gia nhiều dự án trong và ngoài nước.

Ông Trịnh Tiến Dũng sinh năm 1969, quê ở Yên Định, Thanh Hóa. Theo tư liệu được sử dụng cho bài viết, ông từng được đào tạo trong ngành an ninh trước khi chuyển sang con đường kỹ thuật và cơ khí. Ông từng làm công việc kỹ thuật tại các xưởng cơ khí ở TP.HCM, trước khi thành lập Đại Dũng vào năm 1995 với quy mô ban đầu khoảng 20 công nhân.

Từ một cơ sở nhỏ, Đại Dũng từng bước phát triển thành doanh nghiệp kết cấu thép quy mô lớn. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng thép có thể sản xuất, mà còn ở phạm vi công việc kỹ thuật mà doanh nghiệp có thể đảm nhận. Tùy từng hợp đồng, công việc có thể bao gồm triển khai thiết kế chi tiết, mô hình hóa, chế tạo, kiểm tra, lắp thử tại nhà máy, vận chuyển và lắp dựng.

Một phần quan trọng trong quá trình phát triển đó là công nghệ phục vụ thiết kế, chế tạo và xây dựng. Đại Dũng sử dụng các công cụ số và mô hình hóa kết cấu 3D, trong đó có Tekla Structures, để triển khai bản vẽ chi tiết cho những dự án lớn. Với các kết cấu phức tạp, mô hình kỹ thuật số giúp liên kết thiết kế với bản vẽ chế tạo, khối lượng vật tư và quá trình lắp dựng, đồng thời hỗ trợ phát hiện sai lệch trước khi cấu kiện được sản xuất.

Như vậy, công nghệ ở Đại Dũng không chỉ nằm trong những máy móc của nhà máy. Nó còn nằm ở cách thiết kế, mô phỏng, lập bản vẽ, quản lý dữ liệu và chuyển một mô hình kết cấu trên máy tính thành một hệ thống kết cấu thực tế. Đây là phần công nghệ gắn trực tiếp với xây dựng và cơ khí chế tạo.

Mức độ tham gia của Đại Dũng có thể thấy rõ qua một số dự án quốc tế.

Tại Qatar, trong các dự án phục vụ World Cup 2022, Đại Dũng tham gia hai công trình là sân vận động Lusail Iconic và sân vận động 974.

Ở Lusail Iconic, doanh nghiệp chế tạo và cung cấp gần 6.000 tấn cấu kiện thép cho hệ mái vòm và lớp vỏ dạng lưới bên ngoài sân vận động. Theo tư liệu của doanh nghiệp, Đại Dũng được đưa vào dự án ở giai đoạn khá muộn, sau khi một nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ gặp khó khăn trong việc bàn giao. Doanh nghiệp đã tổ chức lắp thử tại nhà máy ở Việt Nam trước khi xuất khẩu sang Qatar.

Tại sân vận động 974, khối lượng lớn hơn nhiều. Theo tư liệu, Đại Dũng cung cấp khoảng 28.000 tấn kết cấu thép cho công trình. Sân vận động được thiết kế theo dạng mô-đun để có thể tháo dỡ sau World Cup. Các cấu kiện sử dụng liên kết bằng bu-lông và đòi hỏi độ chính xác cao, với sai số cho phép được tư liệu nêu khoảng 2 mm.

Hai dự án tại Qatar cho thấy một điều quan trọng: năng lực của Đại Dũng không chỉ là sản xuất một khối lượng thép lớn, mà còn là khả năng tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật, tiến độ của các dự án quốc tế.

Sau Qatar, Đại Dũng tham gia dự án Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Misk Ilmi tại Saudi Arabia. Theo tư liệu, doanh nghiệp giành gói thầu kết cấu thép trị giá 52 triệu USD trong một dự án có tổng vốn khoảng 700 triệu USD.

Phạm vi công việc gồm triển khai bản vẽ chi tiết trên Tekla Structures, chế tạo và lắp dựng khoảng 7.000 tấn kết cấu thép cho công trình có kiến trúc hình cầu. Hồ sơ hợp đồng kỹ thuật dài 1.428 trang tiếng Anh. Đây là một ví dụ rõ về việc doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi công việc: từ thiết kế chi tiết đến chế tạo và lắp dựng phần kết cấu thuộc gói thầu.

Tại Australia, Đại Dũng chế tạo và cung ứng gần 10.000 tấn kết cấu thép cho dự án Bảo tàng Powerhouse Parramatta. Tại Nhật Bản, doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu hệ thống khung thép chịu lực cho một dự án cao ốc tại Tokyo.

Ở những dự án này, cần phân biệt rõ giữa việc cung cấp một gói kết cấu thép với việc xây dựng toàn bộ công trình. Đại Dũng đảm nhận những phần việc thuộc hợp đồng của mình, chứ không phải là nhà thầu của toàn bộ các công trình nói trên.

Sau các dự án tại Qatar, Saudi Arabia, Australia và Nhật Bản, danh sách dự án quốc tế của doanh nghiệp tiếp tục có North Field East tại Qatar, Manyar Smelter tại Indonesia và sân bay quốc tế Phnom Penh mới. Trong nước, Đại Dũng tham gia nhiều công trình lớn như sân bay Long Thành, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và Trung tâm Triển lãm Quốc gia Cổ Loa.

Quy mô sản xuất là nền tảng để thực hiện những đơn hàng như vậy. Theo tư liệu, hệ thống nhà máy của tập đoàn tại Long An, An Hạ và miền Trung có tổng công suất khoảng 150.000 đến 200.000 tấn mỗi năm. Trong hệ thống này có nhà máy đạt tiêu chuẩn công trình xanh LEED Gold.

Nhưng Đại Dũng không dừng ở kết cấu thép. Doanh nghiệp đang phát triển theo hướng đa ngành, lấy cơ khí chế tạo làm nền tảng, với các hướng như EPC, năng lượng, bất động sản, vật liệu xây dựng, thương mại và logistics. Đồng thời, doanh nghiệp mở rộng sang những sản phẩm cơ khí có kích thước và độ phức tạp lớn phục vụ năng lượng tái tạo, công nghiệp nặng, dầu khí và hạ tầng.

Nhà máy cơ khí công nghệ cao tại Nghi Sơn, Thanh Hóa là một ví dụ. Nhà máy được định hướng sản xuất các kết cấu thép lớn cho năng lượng ngoài khơi, công trình dầu khí, các module công nghệ và những sản phẩm cơ khí công nghiệp quy mô lớn. Nếu hướng phát triển này tiếp tục được mở rộng, Đại Dũng sẽ ngày càng chuyển từ một doanh nghiệp chuyên về kết cấu thép sang một doanh nghiệp cơ khí chế tạo có phạm vi hoạt động rộng hơn.

Điều đáng nói là Đại Dũng không phải trường hợp duy nhất ở Việt Nam. Trong lĩnh vực kết cấu thép và cơ khí xây dựng, ATAD đã phát triển thành một doanh nghiệp có năng lực thiết kế, chế tạo, logistics và lắp dựng, với các dự án tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. QH PLUS cũng có hàng nghìn dự án và hoạt động tại nhiều thị trường quốc tế. WorldSteel đã xuất khẩu kết cấu thép sang nhiều nước, trong đó có Mỹ, Australia, Canada, Hàn Quốc và một số thị trường châu Á. PEB Steel cũng có quy mô hoạt động quốc tế lớn, với hàng nghìn dự án tại nhiều quốc gia.

Những doanh nghiệp này không hoàn toàn giống nhau về quy mô, mô hình kinh doanh hay phạm vi kỹ thuật. Nhưng sự tồn tại đồng thời của nhiều doanh nghiệp như vậy cho thấy câu chuyện của Đại Dũng không phải là một ngoại lệ đơn lẻ. Việt Nam đã hình thành một lớp doanh nghiệp cơ khí và kết cấu thép có khả năng thiết kế, sản xuất, quản lý chất lượng, tổ chức logistics, lắp dựng và đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Đây có lẽ là điểm cần nhìn lại khi nói về công nghiệp Việt Nam. Những câu nói như “Việt Nam chưa làm được con ốc vít” có thể phản ánh một vấn đề có thật ở một số phân khúc công nghiệp hỗ trợ, nhưng không nên được dùng như một mô tả chung cho toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam. Một nền công nghiệp có thể đồng thời còn yếu ở sản xuất vật liệu, linh kiện và công nghệ lõi, nhưng lại có những doanh nghiệp đã làm chủ được những chuỗi công việc kỹ thuật rất phức tạp trong một số ngành.

Nhìn vào quá trình đó, giá trị đáng chú ý của Đại Dũng không chỉ nằm ở số tấn thép được sản xuất hay xuất khẩu. Quan trọng hơn là doanh nghiệp đã tích lũy được một tổ hợp năng lực gồm thiết kế kỹ thuật, công nghệ số, chế tạo, kiểm soát chất lượng, quản lý sản xuất, logistics và lắp dựng.

Từ một cơ sở khoảng 20 công nhân năm 1995, Đại Dũng đã từng bước đưa những sản phẩm và năng lực kỹ thuật được hình thành tại Việt Nam vào các dự án ở nhiều thị trường quốc tế.

Vì vậy, câu chuyện Đại Dũng không đơn giản là câu chuyện từ “gia công thép” đến “xuất khẩu thép”. Đó là câu chuyện về việc một doanh nghiệp Việt Nam từng bước biến năng lực cơ khí chế tạo và công nghệ xây dựng thành năng lực tham gia các dự án quốc tế. Mức độ tham gia cụ thể vẫn phụ thuộc vào từng hợp đồng, nhưng phạm vi công việc mà doanh nghiệp có thể đảm nhận đã vượt khá xa khâu gia công đơn thuần.

--------------------------------

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đại Dũng – Tổng quan về Tập đoàn Đại Dũng

Dùng cho phần lịch sử hình thành, lĩnh vực hoạt động và định hướng phát triển của tập đoàn.

Tổng quan về Đại Dũng

2. Đại Dũng – Nhà máy sản xuất kết cấu thép hiện đại: cơ sở vật chất và năng lực sản xuất

Rất phù hợp cho phần về hệ thống nhà máy, công suất, công nghệ sản xuất và năng lực chế tạo.

Nhà máy và năng lực sản xuất Đại Dũng

3. Đại Dũng – Điểm danh các nhà máy công nghiệp tại Việt Nam 2025

Có thể dùng khi viết về mạng lưới nhà máy và quá trình mở rộng sản xuất của tập đoàn.

Hệ thống nhà máy Đại Dũng

4. ATAD – Tổng quan về ATAD

Đây là tài liệu rất quan trọng để chứng minh rằng Đại Dũng không phải trường hợp duy nhất. ATAD hiện công bố hơn 4.000 dự án tại hơn 60 quốc gia, cung cấp từ thiết kế, mua sắm, chế tạo đến lắp dựng.

Tổng quan về ATAD

5. ATAD – Việt Nam: điểm đến mới nổi của ngành kết cấu thép khu vực và thế giới

Tài liệu này đặc biệt hợp với luận điểm của anh về năng lực doanh nghiệp Việt Nam. ATAD nêu các dự án tại Bangladesh, Australia và nhiều thị trường khác; riêng dự án Ceres–Perdaman tại Australia có khối lượng 7.594 tấn.

Việt Nam – điểm đến mới nổi ngành kết cấu thép

6. ATAD – “ATAD's Presence in the Global Steel Structure Market” (2026)

7. ATAD – “Global Steel Structure Partner: Engineered For Delivery – Built For Sustainability”

8. Eversendai– “Who We Are”

Eversendai – Who We Are

9. Eversendai – Investor Relations

10. “The engineering legacy of the FIFA World Cup Qatar 2022: Stadium 974 – reuse as driving force for sustainability” – ScienceDirect

 

Mời nghe Phạm Giang / Người Kể Chuyện đọc

truyện ngắn CHUYỆN CỦA GÃ KHỜ của Đặng Xuân Xuyến:

*.

BÙI VĂN ĐỊNH

(Giảng viên trường Cao Đẳng Sư Phạm Hòa Bình)

Địa chỉ: Chung cư Dạ Hợp 12 tầng, Tân Thịnh,

thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình.

Email: buidinhhb1@gmail.com

Điện thoại: 091 539 65 47

.

 

 

 

 

  ........................................................................................

- Cập nhật theo nguyên bản tác giả gửi qua email ngày 29.09.2026.

- Ảnh sử dụng minh họa trong bài viết được sưu tầm từ nguồn: internet.

- Bài viết không thể hiện quan điểm của trang Đặng Xuân Xuyến. 

- Vui lòng ghi rõ nguồn dangxuanxuyen.blogspot.com khi trích đăng lại.