LỖI TƯ DUY, SAI NGỮ NGHĨA NGÔN TỪ ĐẾN SỰ SÍNH NGOẠI TRONG ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI - Tác giả: Đạt Phạm ; Đinh Như Quang giới thiệu

 

LỖI TƯ DUY, SAI NGỮ NGHĨA NGÔN TỪ

ĐẾN SỰ SÍNH NGOẠI

TRONG ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

 

Hãy nhìn đề văn nghị luận xã hội (Kỳ thi tốt nghiệp và Tuyển sinh Đại học toàn quốc 2026 )

Đề bài: Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk ... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.

Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) để trả lời câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?".

__________

Đọc xong đề văn trong kỳ thi Tuyển sinh đại học toàn quốc 2026 năm nay, tôi đột nhiên muốn phá lên cười.

Đề bài văn trên là một minh chứng điển hình cho sự hời hợt về mặt kiến thức cốt lõi, sự tùy tiện trong việc sử dụng ngôn từ tiếng Việt và tư duy rập khuôn mang tính sính ngoại.

Có lẽ, người ra đề nói tiếng Anh tốt nhưng tiếng Việt có khi còn không biết đến nơi đến chốn.

 

1. Nhầm lẫn tai hại giữa "Phát minh" và "Định hướng công nghệ"

Sai lầm nghiêm trọng nhất của người ra đề là đánh đồng vai trò của các CEO công nghệ với những nhà khoa học trong phòng thí nghiệm.

Thực tế lịch sử công nghệ đã chứng minh điều ngược lại: Steve Jobs (cựu CEO Apple) không phát minh ra chuột máy tính hay giao diện đồ họa (GUI) ... những công nghệ đó vốn được phát triển bởi Trung tâm Nghiên cứu Xerox PARC; cái Jobs làm là nhìn ra tiềm năng và thương mại hóa chúng trên máy Macintosh.

Tương tự, Elon Musk không phát minh ra xe điện hay pin lithium-ion, ông mua lại Tesla khi nó đã thành lập và dùng tư duy quản trị để nâng tầm nó. Kể cả hệ thống SpaceX cũng vậy.

Việc người ra đề dùng cụm từ "phát minh công nghệ" để gọi tên thành tựu của các CEO này không chỉ bộc lộ sự thiếu hiểu biết về bản chất ngành công nghiệp kỹ thuật số, mà còn xóa nhòa công lao của hàng vạn kỹ sư, nhà khoa học thầm lặng đứng sau họ (như Steve Wozniak của Apple hay Martin Eberhard của Tesla). Điều này trực tiếp định hướng sai lệch nhận thức cho cả một thế hệ học sinh về khái niệm nghiên cứu và khởi nghiệp.

 

2. Sự nghèo nàn và cẩu thả trong ngữ nghĩa tiếng Việt

Trong tiếng Việt, "phát minh" là tìm ra cái hoàn toàn mới, mang tính quy luật khoa học chưa từng ai biết đến, hoặc gần như thế (như phát minh ra dòng điện, thuyết tương đối ...). Đề văn đã sử dụng từ ngữ một cách vô tội vạ, làm hạ thấp giá trị của ngôn từ chính xác.

Thay vì dạy học sinh tư duy sắc bén thông qua từ ngữ chuẩn xác, đề bài lại gieo rắc sự mơ hồ, dùng những mỹ từ đao to búa lớn một cách cảm tính để che đậy sự thiếu hụt kiến thức thực tế. Khi người ra đề, những người được coi là "khuôn vàng thước ngọc" về ngôn ngữ còn dùng sai từ, thì làm sao có thể đòi hỏi học sinh viết đúng và viết sâu?

 

3. Tư duy "sính ngoại" và ảo tưởng vĩ cuồng

Cụm từ câu hỏi "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?" phơi bày một tâm lý tự ti, luôn lấy phương Tây làm hệ quy chiếu tuyệt đối. Hãy nhìn vào thực tế: Hàn Quốc không cần một "Steve Jobs Hàn Quốc" để tạo nên Samsung, Nhật Bản không cần một "Elon Musk Nhật Bản" để xây dựng nên đế chế Toyota hay Sony. Họ đi lên bằng nội lực, bằng sự kiên trì và văn hóa đặc trưng của quốc gia họ.

Việc ép buộc người trẻ Việt Nam phải trở thành bản sao của một vĩ nhân phương Tây là một sự áp đặt khiên cưỡng. Nó vô tình phủ nhận nỗ lực của những tài năng thuần Việt và đẩy thế hệ trẻ vào những ảo tưởng vĩ cuồng mang tính bề nổi, thay vì khuyến khích các em nhìn thẳng vào nội lực, giải quyết những bài toán thực tế của xã hội bằng tư duy độc lập.

Một đề văn đại học mà nội dung 70% là chủ đề phương Tây, nó rất đáng báo động.

Một đề văn hay phải bắt nguồn từ những dữ kiện đúng đắn và định hướng tư duy phản biện. Việc người ra đề vừa hổng kiến thức, vừa sai ngữ nghĩa, lại vừa sính ngoại một cách sáo rỗng không chỉ làm giảm giá trị của một kỳ thi, mà còn là một hồi chuông cảnh báo về chất lượng của những người đang trực tiếp định hình tư duy cho thế hệ trẻ.

---------------

Nguồn:https://www.facebook.com/atpham.42978/posts/pfbid027EqB4o4anPjueLSKrpMtzC7sbM5QADwt3qGDEeTCb29pQtzSvt7uFk2DjUC32kpNl

 

 

Mời nhấp chuột đọc thêm:

- Đọc thơ Bác Hồl

- Đọc lại bài thơ “Cảnh Khuya” của Hồ Chí Minhl

- Đêm Nay Bác Không Ngủ” và 10 bài cảm nhận mẫul

- Phân tích một số bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minhl

- Về một quãng thời gian trong tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minhl

- Bài thơ “Vấn Thoại” của Hồ Chí Minh và quan hệ giữa tòa và bị canl

- Hồ Chí Minh và người Mỹ trong cách mạng tháng 8l

- Lời Cụ Hồ ca ngợi vua Gia Long bị cắt bỏl

- Khrushchev nói về quan hệ Stalin-Hồ Chí Minhl

- Kể chuyện Bác Hồ: Đêm giao thừa đến với người nghèol

- Đêm giao thừa nhớ thơ chúc Tết mừng Xuân của Bác Hồl

- Nhìn lại 2 bản tuyên ngôn độc lậpl

- Quảng trường và lễ đàil

- Tản mạn về người viết Quốc ca Việt Naml

 

Mời nghe Đặng Xuân Xuyến đọc bài thơ VIẾT CHO CON:

Đinh Như Quang giới thiệu

Tác giả: Đạt Phạm  - Nguồn: facebook

Ảnh minh họa sưu tầm từ nguồn: internet

Bài viết là quan điểm riêng của các tác giả.