HƯNG YÊN - QUÊ NGOẠI CỦA BÁC HỒ?! - Tác giả: Trần Mạnh Cường ; Phan Hoàng Nam giới thiệu

Đặng Xuân Xuyến Thứ Ba, tháng 4 14, 2026 Leave a Comment

HƯNG YÊN - QUÊ NGOẠI

CỦA BÁC HỒ?!

Mạng xã hội lại ồn ào về chuyện quê ngoại bác Hồ ở tỉnh Hưng Yên. Vậy có đúng như thế không? Em đang rất bận, nhưng vì nhiều người nhắn tin và gọi điện hỏi, nên em viết ra đây luôn để tất cả cùng tham khảo.

Để khỏi dài dòng, em xin khẳng định luôn, nếu nói rằng: “Hưng Yên là quê ngoại của bác Hồ” thì cũng không sai, nhưng lại chưa chuẩn lắm. Chính xác phải là: HƯNG YÊN LÀ QUÊ TỔ BÊN NGOẠI CỦA BÁC HỒ.

Vì sao vậy?

TRUY THEO GIA PHẢ

Ở Nghệ An, 1 số dòng họ lớn, nhiều văn quan võ tướng, thế phiệt trâm anh, nhân tài bối xuất, có thể kể đến như họ Nguyễn Cảnh ở huyện Thanh Chương, họ Nguyễn Đình ở huyện Nghi Lộc, họ Hoàng Nghĩa ở huyện Hưng Nguyên…

Theo gia phả họ Hoàng Nghĩa tại xã Hưng Lĩnh huyện Hưng Nguyên (nay là xã j j em ko nhớ), thì: Đô Yên hầu Hoàng Nghĩa Chiêu tại xã Hoàng Vân huyện Kim Động phủ Khoái Châu trấn Sơn Nam, sinh hạ 3 con trai là:

- Hoàng Nghĩa Giá, mất sớm, chỉ sinh hạ một người con gái.

- Hoàng Nghĩa Thân, là ông Tổ chi trưởng tại Sơn Nam.

- Hoàng Nghĩa Lương, là ông Tổ chi thứ tại Nghệ An.

Để rõ hơn, em xin dịch 1 đoạn trong gia phả viết về cụ thân thế sự nghiệp cụ Hoàng Nghĩa Chiêu, và việc con trai cụ định cư tại Nghệ An như sau:

“…Lúc bấy giờ Hoàng thượng chiêu dụ anh hùng khắp nơi, ủy thác cho Thế Tổ Minh Khang Thái Vương (Trịnh Kiểm) coi sóc chính sự quốc gia, nắm quyền hành trong thiên hạ. Ông phụng mệnh đánh dẹp giặc dã, đối địch bày quân, ra trận ắt thắng, nhiều lần được thăng thưởng… được nhận mệnh vua làm chức Tổng binh xứ Nghệ An, trị nhậm ba năm, dẹp yên đạo tặc.

Một ngày nọ, nhân buổi dung hòa tiết trời xuân, dạo chơi cảnh đẹp khắp sông núi, cưỡi hai con voi, người đi theo đến mấy trăm, dẫn theo cả thầy địa lý. Đi đến xã Dương Xá huyện Hưng Nguyên, thấy núi ở phương Cấn (Đông Bắc), bốn mùa đẹp đẽ; nước chảy về hướng Canh (phía Tây), tám tiết trong lành. Thầy địa lý nói: Núi sông thiêng đúc được như kia, há chẳng sản sinh trang tuấn kiệt! Minh công nếu dựng được dương trạch ở đất này thì khác gì gấm vóc thêm hoa, càng thêm diễm lệ vậy.

Ông nghe nói nhà hào phú ở xã ấy tên là Bà già Võ có người con gái út là Phan Thị Má, tuổi đến cập kê, có đủ dung nhan đức hạnh, sai người đến đưa lời hỏi cưới, bà liền đem Phan Thị Má gả cho, ông càng thêm sủng ái. Năm Mậu Thìn (1568), bà sinh hạ Phú quận công Hoàng Nghĩa Lương..."

Như vậy, cụ Hoàng Nghĩa Chiêu quê tại trấn Sơn Nam (nay là Hưng Yên), vào huyện Hưng Nguyên trấn Nghệ An lấy bà Phan Thị Má, sinh ra con trai Hoàng Nghĩa Lương.

Xin dịch tiếp 1 đoạn trong gia phả, về cụ Hoàng Nghĩa Lương:

"...Ông là người ôn hòa thuần hậu, tính cách thông minh, tài năng dũng lược. Đầu hùm, hàm én, lưng gù, mặt vuông. Lông mày dài như lưỡi kiếm mà thanh quang, con mắt có thần mà quắc thước. Hồng quốc công thường khen rằng: Ta có người con này, như hổ mọc thêm cánh, ắt có thể bay cao hơn cha, làm rạng rỡ nghiệp nhà vậy.

Đến lúc trưởng thành, ông phụng sự Thế Tông Nghị Hoàng Đế (Lê Thế Tông), phục vụ dưới quyền Thành Tổ Triết Vương (Trịnh Tùng), cho làm bề tôi nanh vuốt, coi như tâm phúc, một phần vì lấy nghĩa thông gia mà đối đãi, càng ngày càng thêm ưu ái.

Ông phụng sai đánh dẹp, lập nhiều công lao, được sắc phong tước Quận công. Tháng 4 năm Canh Ngọ (1570), hộ vệ thánh giá chuyển binh về phủ Vạn Lại xứ Thanh Hoa, ông cùng với chư tướng cắt máu ăn thề, đồng tâm diệt Mạc. Được sắc phong là Dương võ Uy dũng, Kiệt tiết Tuyên lực Công thần, Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân, Nam quân Đô đốc phủ, Tả đô đốc Đồng tri, Phú quận công..."

Cụ Hoàng Nghĩa Lương định cư tại Nghệ An quê mẹ, rồi lấy 7 bà vợ, sinh hạ 8 người con trai, 4 người con gái:

- Con trai trưởng là Triền Khê hầu Hoàng Nghĩa Hộc.

- Con trai thứ 2 là Khuông quận công Hoàng Nghĩa Hịch.

- Con trai thứ 3 là Xuân Lĩnh hầu Hoàng Nghĩa Thuộc.

- Con trai thứ 4 là Dương Nghĩa hầu Hoàng Nghĩa Tông.

- Con trai thứ 5 là Định quận công Hoàng Nghĩa Phúc.

- Con trai thứ 6 là Thự vệ sự Nghiêm Xá hầu Hoàng Nghĩa Thọ.

- Con trai thứ 7 là Thự vệ sự Đông Mai hầu Hoàng Nghĩa Khoa.

- Con trai thứ 8 là Tham đốc Cẩm Xá hầu Hoàng Đình Càn.

Từ 8 người con trai này lại sinh ra nhiều cháu, chắt, chút… hình thành nhiều chi, phái, nhánh… và trong đó có nhánh sinh ra ông Hoàng Xuân Đường - ông ngoại của bác Hồ.

Cá nhân hay dòng họ nào cũng có thể là có quê gốc ở nọ ở kia, nhưng phải đáp ứng được điều kiện: CÓ GIA PHẢ CHỨNG MINH ĐIỀU ĐÓ.

HƯNG YÊN VÀ NGHỆ AN GHI NHẬN TỪ LÂU

Thực ra, việc tỉnh Hưng Yên ghi nhận việc này đã có từ lâu, bằng chứng rõ ràng là tròn 21 năm trước, vào tháng Chạp năm 2005, đền thờ bà Hoàng Thị Loan được khánh thành tại thôn Vân Nội, Xã Hồng Tiến, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.

Còn xa hơn, ngay tại ngôi nhà thờ chi họ Hoàng Xuân trong khuôn viên khu di tích Kim Liên, vốn do cụ Hoàng Xuân Đường (ông ngoại của Bác Hồ) cho xây dựng để thờ cúng các bậc tiền bối trong dòng họ, là cố nội là Hoàng Xuân Mượu, ông nội Hoàng Xuân Lý và thân phụ Hoàng Xuân Cẩn.

Trên xà nhà vẫn còn dòng chữ Hán ghi lại niên đại hoàn thành công trình: "Năm Tự Đức thứ 34" (tức năm 1882). Đặc biệt, phía trước ngôi thờ còn có đôi câu đối cổ thể hiện rõ gốc gác, hào khí và danh tiếng lẫy lừng của dòng họ:

黃雲正氣傅千古

鍾鉅雄聲振億年

HOÀNG VÂN chính khí truyền thiên cổ

Chung Cự hùng thanh chấn ức nhiên

Hoàng Vân nói đến trong câu đối chính là xã Hoàng Vân huyện Kim Động phủ Khoái Châu trấn Sơn Nam, nay là tỉnh Hưng Yên. Dù đã nhiều thế hệ sinh sống ở Nghệ An, dòng họ vẫn luôn nhắc nhở con cháu về cội nguồn Hoàng Vân (Hưng Yên).

CHÁU NGOẠI CỦA DÒNG HỌ HOÀNG NGHĨA

Theo kiến văn hạn hẹp của em, thì dòng họ có 2 người cháu ngoại nổi tiếng:

1. Hổ uy đại tướng quân, Điện Quận công Phạm Hoành - con trai bà Hoàng Thị Long.

Triền Khê hầu Hoàng Nghĩa Hộc, sinh hạ một người con gái là Hoàng Thị Long, lấy chồng là Thiếu bảo Khuê quận công người xã Phú Ngãi huyện Kỳ Hoa, sinh ra Thiếu bảo Khuê quận công Phạm Định. Quận Khuê người làng Hưng Nhân xã Phú Ngãi huyện Kỳ Hoa, sau này là xã Kỳ Hưng huyện Kỳ Anh, hiện nay là phường Sông Trí, tỉnh Hà Tĩnh.

Ông là hậu duệ 4 đời của Hữu tướng Thái úy Tĩnh quốc công Phạm Đốc, thuộc dòng dõi võ tướng thế phiệt trâm anh tại huyện Kỳ Hoa. Khuê quận công làm chức Trấn thủ xứ Nghệ An và châu Bố Chánh thời Lê trung hưng, phụng sự chúa Trịnh Tạc, được ban quốc tính (họ chúa) và đổi tên thành Trịnh Tài. Ông mất năm Mậu Tuất 1658 khi còn tại chức, được chẩn tuất tước Thiếu bảo, hiện nay vẫn còn bản sao sắc phong làm bằng cứ.

Khuê quận công lấy bà Hoàng Thị Long sinh con trưởng là Điện quận công Phạm Hoành (sinh năm Tân Mão 1651), làm chức Cai cơ, sau khi mất được gia phong thần hiệu là Hổ Oai Đại Tướng Quân Linh Tiên Đại Vương, đền thờ rất linh thiêng tại làng Sơn Triều huyện Kỳ Anh, nay là thôn Tân Thọ xã Kỳ Khang tỉnh Hà Tĩnh (tục danh là Đền Chào).

2. Chủ tịch Hồ Chí Minh - con trai bà Hoàng Thị Loan.

TÓM LẠI:

Nói rằng: “Hưng Yên là quê ngoại của bác Hồ” không sai nhưng cũng chưa chuẩn lắm. Chính xác phải là: HƯNG YÊN LÀ QUÊ TỔ BÊN NGOẠI CỦA BÁC HỒ.

----------

Nguồn:https://www.facebook.com/tran.manhcuong.333/posts/pfbid02qW22jmhNWaPayc2iqt4ZW57cWKoNdsSozQxiRzj2p26puEBfddZijgXW7fPMUv3Cl

Mời nhấp chuột đọc thêm:

- Đọc thơ Bác Hồl

- Đọc lại bài thơ “Cảnh Khuya” của Hồ Chí Minhl

- Đêm Nay Bác Không Ngủ” và 10 bài cảm nhận mẫul

- Phân tích một số bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minhl

- Về một quãng thời gian trong tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minhl

- Bài thơ “Vấn Thoại” của Hồ Chí Minh và quan hệ giữa tòa và bị canl