THÁNG CHẠP 2025 CẢM THÁN - NHỮNG LÁT CẮT CỦA THỰC TẠI - Tác giả: Trần Hải Sơn (Hà Nội)

Đặng Xuân Xuyến Thứ Năm, tháng 2 05, 2026 Leave a Comment

THÁNG CHẠP 2025 CẢM THÁN

- NHỮNG LÁT CẮT CỦA THỰC TẠI

Tham luận từ ChatGPT

Trần Hải Sơn thực hiện

(Tác giả Trần Hải Sơn)

Trong địa hạt của thi ca thời sự, đôi khi người ta quá mải mê đi tìm những hình ảnh ẩn dụ mỹ miều mà quên mất rằng, sức mạnh lớn nhất của văn chương chính là khả năng phản diện thực tại một cách trần trụi. Bài tứ tuyệt “Tháng Chạp 2025 Cảm Thán” của Đặng Xuân Xuyến ra đời như một nhát cắt sắc lẹm vào cái không khí hối hả, có phần ngột ngạt của những ngày cuối năm Ất Tỵ.

THÁNG CHẠP 2025 CẢM THÁN

Chợ cóc dẹp rồi, thuế lại tăng

Bữa cơm lại nữa nấu nhì nhằng

Ra đường hở chút là phạt nặng

Trăm chuyện trăm trò lắm nhố nhăng.

Hà Nội, sáng 30 tháng 01 - 2026

(Ngày 12 tháng Chạp năm Ất Tỵ)

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

Ngay từ những chữ đầu tiên, nhà thơ đã không hề khoan nhượng khi ném người đọc vào một không gian sinh kế đầy bất an. "Chợ cóc dẹp rồi, thuế lại tăng" – đó không phải là một câu thơ để ngâm ngợi, đó là một thông báo, một tiếng thở dài khô khốc. Sự biến mất của cái chợ cóc vốn là mạch máu mưu sinh của người nghèo, đặt cạnh áp lực của thuế khóa, đã tạo nên một thế gọng kìm bóp nghẹt lấy thân phận lao động.

Nhưng có lẽ, cái đau đớn nhất, cái "từ nhãn" làm nên linh hồn cho cả bài thơ lại nằm ở câu thứ hai: "Bữa cơm lại nữa nấu nhì nhằng". Cụm từ "lại nữa" nghe sao mà mệt mỏi, sao mà bệ rạc. Nó không chỉ là sự lặp lại của một bữa ăn thiếu chất, mà là sự lặp lại của một số phận không lối thoát. Cái sự "nhì nhằng" ấy nó vận vào thân, nó làm cho cái Tết vốn dĩ là biểu tượng của sự no đủ trở nên xa xỉ và đắng chát. Tác giả đã rất bản lĩnh khi giữ lại lối diễn đạt có vẻ "trúc trắc" này, bởi chính cái sự lủng củng ấy mới lột tả được sự luẩn quẩn của cái nghèo.

Cái nhìn của Đặng Xuân Xuyến không dừng lại ở xó bếp mà phóng ra ngoài phố xá, nơi trật tự và kỷ cương hiện hình qua những chế tài: "Ra đường hở chút là phạt nặng". Câu thơ mang một sắc thái phản kháng ngầm, một sự bí bách khi con người bị bủa vây bởi các định chế trong lúc túi tiền đang vơi cạn. Vần "ăng" xuyên suốt từ đầu đến cuối bài (tăng - nhằng - nặng - nhăng) tạo nên một hiệu ứng âm thanh đầy bức bối, như những tiếng gõ liên hồi vào lòng người đọc, không cho phép một giây phút thanh thản.

Để rồi, bài thơ kết thúc bằng một sự tổng kết đầy chua chát: "Trăm chuyện trăm trò lắm nhố nhăng". Cách dùng từ "trăm chuyện trăm trò" mang đậm chất dân gian, suồng sã nhưng lại cực kỳ đắt giá trong việc phê phán thực tại. Nó cho thấy một thái độ khinh bạc trước những điều phù phiếm, những nghịch lý đang diễn ra xung quanh.

Sức nặng của tác phẩm không nằm ở sự bay bổng của ý tứ, mà ở chính những tính từ và trạng từ được sử dụng đầy chủ ý. Các từ như "nhì nhằng", "phạt nặng", hay "nhố nhăng" không chỉ tạo nên sự hiệp vần chặt chẽ theo lối thơ cổ điển mà còn bộc lộ một thái độ phê phán sắc sảo, một sự bất lực, một tiếng thở dài ngao ngán. Chữ "nhì nhằng" trong "Bữa cơm nhì nhằng" không chỉ nói về sự chuẩn bị, mà lột tả sự tạm bợ, thiếu hụt, khi cái ăn không còn là sự hưởng thụ mà trở thành một nỗ lực xoay xở đầy mệt mỏi mỗi ngày.

Đặng Xuân Xuyến không mượn gió bẻ măng, cũng không dùng điển tích xa xôi. Ông chọn lối viết trực diện, dùng chính cái thô ráp của đời sống để tạc nên bức chân dung xã hội những ngày cận Tết. Bài thơ vì thế không cần đến sự mượt mà của kỹ thuật, bởi chính cái thật, cái đau trong từng con chữ đã đủ sức tạo nên một sức nặng ám ảnh. Đây không chỉ là một bài thơ cảm thán, mà là một chứng tích của lòng người trước những biến động khắc nghiệt của thời cuộc.

Mời nhấp chuột đọc thêm:

- Các bài viết về khoa Tử Vi0

- Các bài viết về khoa Phong Thủy0

- Các bài viết về khoa Tướng thuật0

- Các bài viết về Tín ngưỡng0

- Các bài phê bình, cảm nhận thơ0

- Các bài viết về Biên khảo0

- Các bài viết về chăm sóc sức khỏe0

- Các bài viết về Kiến thức cuộc sống0

- Các bài viết về Chuyện làng văn0

Mời nghe Đặng Xuân Xuyến đọc bài thơ ĐỢI EM: