ĐẠO THƠ: 30 VỤ ĐẠO THƠ ẦM Ĩ CƯ DÂN MẠNG - Nhiều Tác Giả

 

ĐẠO THƠ: 30 VỤ

ĐẠO THƠ ẦM Ĩ CƯ DÂN MẠNG

 

Thưa Quý Bạn đọc!

Một số Bạn đọc của blog Trang Đặng Xuân Xuyến đã gửi tới chúng tôi những câu hỏi:

- Có bao nhiêu vụ đạo thơ, đạo văn ở Việt Nam?

 - Có thể giới thiệu cụ thể các vụ đạo thơ, đạo văn đó lên trang nhà để bạn đọc cùng tìm hiểu?

- Có thể tổng hợp thông tin về các vụ đạo thơ, đạo văn để bạn đọc tìm đọc?

Chúng tôi rất muốn đáp ứng những yêu cầu của Quý Bạn đọc nhưng lực bất tòng tâm vì rất nhiều lý do nên chúng tôi đã gửi truy vấn tới ChatGPT để lấy thông tin tổng hợp từ công cụ trí tuệ nhân tạo trả lời cho những yêu cầu của Quý Bạn đọc.

Mời Quý Bạn đọc cùng “thư giãn” với 30 vụ đạo thơ ầm ĩ cư dân mạng, làm tốn nhiều giấy mực của văn đàn Việt Nam trước thời điểm ngày 1 tháng 7 năm 2026 do ChatGPT tổng hợp:

 

1. Nghi án bài thơ "Hỏi" của nhà thơ Hữu Thỉnh

Sự việc: Bài thơ ngắn Hỏi của nhà thơ Hữu Thỉnh (từng được đưa vào sách giáo khoa) từng đối mặt với nhiều ý kiến tranh luận trái chiều trong giới phê bình.

Chi tiết: Giới nghiên cứu phát hiện bài thơ này có cấu trúc độc thoại, tứ thơ và cách đặt câu hỏi trùng khớp một cách kỳ lạ với bài Thượng đế sinh ra mặt trời của nữ thi sĩ người Đức Christa Reinig (bản dịch đã lưu hành tại miền Nam trước năm 1975). Dù tác giả không thừa nhận đạo văn, sự việc vẫn là đề tài mổ xẻ kéo dài về ranh giới giữa "trùng lặp ý tưởng" và "đạo thơ". [1]

 

2. Nghi án bài thơ đoạt giải quốc gia của nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai

Bối cảnh: Bài thơ Tổ quốc gọi tên của Nguyễn Phan Quế Mai đoạt giải thưởng lớn và được phổ nhạc thành ca khúc cùng tên vô cùng nổi tiếng. [1]

Cáo buộc từ ông Ngô Xuân Phúc: Vào cuối tháng 9/2015, ông Ngô Xuân Phúc (trú tại Nghệ An) công khai tuyên bố mình mới là tác giả thực sự của bài thơ. Ông Phúc khẳng định đã sáng tác bài thơ này từ năm 2008 khi còn ở trong quân ngũ và đăng tải lên blog cá nhân, sau đó bị bà Quế Mai lấy cắp. [1, 2]

Phản hồi từ nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai: Bà Quế Mai bác bỏ hoàn toàn cáo buộc, khẳng định mình tự sáng tác bài thơ trên một chuyến bay từ Hà Nội đi châu Âu vào tháng 6/2011. Bà cung cấp bằng chứng là email gửi bản thảo bài thơ cho báo Hà Nội Mới vào đêm 20/6/2011. [1, 2]

Vụ việc trở nên phức tạp khi có một số nhân chứng lên tiếng:

Nhà thơ Bàng Ái Thơ và ông Nguyễn Văn Nội: Lên tiếng ủng hộ ông Ngô Xuân Phúc, khẳng định họ đã từng đọc một bài thơ có nội dung tương tự từ tháng 4/2011 (trước thời điểm bà Quế Mai công bố) và tác giả bài thơ đó là một người lính nam. [1, 2]

Đại diện truyền thông và bạn bè: Nhiều nhà văn, nhà báo xác nhận về quá trình hoạt động văn học và dòng thời gian sáng tác của bà Quế Mai. [1, 2]

Kết quả giải quyết:

Yêu cầu bằng chứng vật lý: Vì cả hai bên đều không đăng ký quyền tác giả trước đó tại Cục Bản quyền tác giả, cơ quan chức năng yêu cầu hai bên cung cấp bằng chứng kỹ thuật (dữ liệu máy tính, link blog gốc, bản thảo gốc). Tuy nhiên, ông Ngô Xuân Phúc không thể đưa ra được bằng chứng vật lý hay dữ liệu điện tử nào chứng minh bài thơ đã tồn tại từ năm 2008 trên internet. [1, 2]

Khép lại vụ việc: Ban đầu, bà Nguyễn Phan Quế Mai tuyên bố sẽ khởi kiện ông Phúc vì tội vu khống. Nhưng đến cuối tháng 10/2015, bà gửi thư ngỏ từ Bỉ tuyên bố rút ý định khởi kiện và muốn khép lại vụ việc để tập trung cho gia đình và công việc, đồng thời giữ nguyên khẳng định mình là tác giả. [1, 2]

 

3. Vụ Phan Huyền Thư đạo thơ Phan Ngọc Thường Đoan

Sự việc: Tập thơ Sẹo độc lập của Phan Huyền Thư vừa đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội đã bị phát hiện đạo văn. Cụ thể, bài thơ Bạch lộ của chị trùng lặp ý tưởng, ngôn từ và cấu trúc một cách bất thường với bài Buổi sáng của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan.

Hệ quả: Phan Huyền Thư ban đầu phản ứng gay gắt nhưng sau đó phải thừa nhận sai sót, xin lỗi tác giả và xin rút giải thưởng. Hội Nhà văn Hà Nội đã chính thức thu hồi giải thưởng này. [1]

 

4. Vụ nghi vấn "xào thơ" Du Tử Lê trong tập Sẹo độc lập

Bối cảnh: Vẫn nằm trong chuỗi bê bối liên quan đến tập thơ Sẹo độc lập của Phan Huyền Thư (bên cạnh vụ đạo bài Buổi sáng).

Hành vi vi phạm: Độc giả phát hiện bài thơ Có lẽ đã chết vẫn tốt hơn của Phan Huyền Thư có một câu thơ trùng khớp một cách đáng ngờ với câu thơ của nhà thơ hải ngoại nổi tiếng Du Tử Lê.

Tranh luận chuyên môn: Khác với vụ Phan Ngọc Thường Đoan, ở vụ này nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên và nhà thơ Nguyễn Việt Chiến nhận định đây có thể chỉ là sự "ảnh hưởng vô thức" từ tiền thức do quá ám ảnh với thơ Du Tử Lê, chứ nội dung, thể thơ và nhịp điệu của hai tác phẩm hoàn toàn khác nhau.

Nguồn báo chí: Báo điện tử Znews, VnExpress tháng 10/2015. [1, 3]

 

5. Vụ tập thơ "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng" của Lâu Văn Mua

Bối cảnh: Vụ bê bối đặc biệt nghiêm trọng xảy ra ngay sau khi Hội Nhà văn Việt Nam công bố Giải thưởng Văn học năm 2025. Tập thơ của tác giả trẻ Lâu Văn Mua xuất sắc được xướng tên ở hạng mục Giải thưởng Tác giả trẻ. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Chỉ một ngày sau khi đoạt giải, giới chuyên môn và cộng đồng mạng đã bóc trần việc nhiều bài thơ trong tập sách (như bài Khi những ký ức khóc) thực chất là thơ dịch. Tác giả đã lấy nguyên văn hoặc phỏng dịch trái phép các tác phẩm của các nhà thơ nước ngoài (đặc biệt là bài When Memories Cry! của nhà thơ Jyoti Joseph người Ấn Độ) rồi điền tên mình làm tác giả. [1, 2]

Hậu quả: Hội Nhà văn Việt Nam đã lập tức họp khẩn và ra thông báo chính thức thu hồi giải thưởng Tác giả trẻ. Vụ việc tạo nên một cú sốc lớn, làm rạn nứt niềm tin và dấy lên hồi chuông cảnh báo về đạo đức sáng tác của các cây bút trẻ. [1, 2, 3]

 

6. Vụ Hà Ngọc "đạo" truyện ngắn thành thơ

Sự việc: Tác giả nữ có bút danh Hà Ngọc đăng bài thơ Nả ơi trên một tạp chí văn chương uy tín.

Chi tiết: Nhà văn Tống Ngọc Hân phát hiện bài thơ này đã "rút ruột", sao chép hơn chục câu từ truyện ngắn Núi vỡ của mình. Vụ việc thêm phần rắc rối khi bài thơ này đã được một nhạc sĩ nổi tiếng phổ nhạc, khiến nhạc sĩ cũng bị vạ lây. [1]

 

7. Chuỗi vụ đạo thơ của tác giả Lê Văn Cường (An Giang)

Sự việc: Đây được coi là trường hợp "đạo thơ" có hệ thống gây rúng động khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tác giả này liên tiếp bị phanh phui đạo nhái tác phẩm của nhiều nhà thơ kỳ cựu.

Chi tiết: Năm 2008, ông Cường chép lại 90% bài Áo bà ba của nhà thơ Bùi Văn Bồng để đăng báo. Đến năm 2011, ông tiếp tục đạo bài Ngắn dần viên phấn của nhà thơ Vương Thảo. Đỉnh điểm là việc ông mang bài thơ đạo đi tham dự một cuộc thi thơ cấp tỉnh và bị ban tổ chức hủy tư cách. [1]

 

8. Vụ bài thơ "Gió" ở Bạc Liêu

Sự việc: Một tác giả tại Bạc Liêu đã gửi bài thơ mang tên Gió đi tham dự cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật của tỉnh. Tác phẩm gốc thực chất là bài thơ thiếu nhi nổi tiếng mang tên "Gió" của nhà thơ Đặng Hấn. [1]

Chi tiết: Ban giám khảo sau đó phát hiện toàn bộ bài thơ này đã sao chép nguyên văn tác phẩm của một nhà thơ nổi tiếng tại TP.HCM. Tác giả này sau đó phải chịu hình thức kỷ luật cảnh cáo từ Hội Văn học nghệ thuật địa phương.

 

9. Vụ tác giả Cao Phú Cường đạo thơ Trịnh Bửu Hoài

Bối cảnh: Cuộc thi thơ Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ 5 (năm 2012) do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Sóc Trăng đăng cai tổ chức. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Ông Cao Phú Cường (khi đó là một giáo viên dạy văn tại tỉnh An Giang) đã lấy tác phẩm của nhà thơ kỳ cựu Trịnh Bửu Hoài đem đi nộp dự thi dưới tên mình. Tác phẩm lọt sâu vào vòng chung khảo mới bị phát hiện. [1, 2]

Hậu quả: Ban tổ chức cuộc thi lập tức hủy bỏ tư cách dự thi của tác giả này. Vụ việc được công khai phê bình trên toàn hệ thống các Hội VHNT miền Tây. [1]

Nguồn báo chí: Báo điện tử Tiền Phong bài viết "Những vụ đạo thơ văn nổi tiếng ĐBSCL" (tháng 10/2015). [1]

 

10. Vụ đạo thơ "Lời thỉnh cầu ở nghĩa trang Đồng Lộc"

Sự việc: Bài thơ Lời thỉnh cầu ở nghĩa trang Đồng Lộc của nhà thơ kỳ cựu Vương Trọng là một tác phẩm cực kỳ nổi tiếng, linh thiêng và quen thuộc với công chúng. [1]

Hành vi vi phạm: Một tác giả phong trào tại địa phương đã "bê nguyên xi" nội dung bài thơ này, giữ nguyên tựa đề, chỉ sửa đổi loáng thoáng một vài chữ nhỏ ở các khổ thơ rồi ký tên mình đem gửi đăng tạp chí văn nghệ cấp tỉnh. [1]

Hậu quả: Hành vi sao chép quá lộ liễu này lập tức bị ban biên tập và độc giả phát hiện, tạo nên một làn sóng chỉ trích dữ dội về sự "vô liêm sỉ" trong sáng tác văn chương. [1, 2]

 

11. Vụ bài thơ mạng "Mẹ tôi chửi kẻ trộm" dính nghi án đạo ý tưởng

Bối cảnh: Cuộc thi thơ quy mô lớn do báo Văn Nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam) tổ chức. [1]

Hành vi vi phạm: Tác phẩm Mẹ tôi chửi kẻ trộm của tác giả Tòng Văn Hân đoạt giải cao nhất đã tạo nên một cuộc tranh luận học thuật dữ dội về chất lượng nghệ thuật. Ngay sau đêm trao giải, một làn sóng dư luận trên mạng xã hội đã tố cáo bài thơ này "đạo nhái" ý tưởng cấu trúc (plot) và nội dung của một bài thơ khác đã được sáng tác và chia sẻ công khai trên Facebook từ năm 2018. [1]

Hậu quả: Tác giả Tòng Văn Hân đã phải lên tiếng phản bác gay gắt, khẳng định tác phẩm của mình dựa trên văn hóa dân gian đặc thù của đồng bào dân tộc thiểu số và tuyên bố sẽ kiện ngược lại những người vu khống ông. Dù Hội Nhà văn Việt Nam không thu hồi giải thưởng do thiếu bằng chứng văn bản pháp lý trùng lặp câu chữ trực tiếp, vụ việc vẫn là một scandal gây chia rẽ sâu sắc giới phê bình đương đại. [1] 

12. Vụ "Chuyên gia đạo thơ" Lê Đình Đanh ở Kon Tum

Sự việc: Tác giả Lê Đình Đanh bị phanh phui hành vi đạo trắng trợn bài thơ Khi tháng Tư về lại bên thềm (tác phẩm gốc đăng trên Báo Tin Tức). [1]

Hậu quả: Vụ việc lặp đi lặp lại nhiều lần đến mức Nhà phê bình Mai Bá Ấn (nguyên Tổng biên tập Tạp chí Sông Trà) từng đề xuất một giải pháp hy hữu: Bổ sung thêm một nhà thơ kỳ cựu vào Ban biên tập tạp chí địa phương chỉ để làm duy nhất một nhiệm vụ là... ngồi dò và canh chừng, không cho các tác phẩm đạo nhái của tác giả này lọt lưới. [1]

 

13. Vụ tác giả Nguyễn Thị Thanh Long đạo thơ của Lê Huy Mậu

Bối cảnh: Lùm xùm xảy ra ngay trong giai đoạn chấm giải thưởng thường niên của Hội Nhà văn TP.HCM năm 2017. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Tác giả Nguyễn Thị Thanh Long bị nhà thơ Lê Huy Mậu (tác giả bài thơ nổi tiếng Khúc hát sông quê) tố cáo đạo văn. Bài thơ Những ký âm ngân của bà Long đã chiếm đoạt toàn bộ bóng dáng, tư tưởng và "rút ruột" những câu thơ tinh túy nhất từ bài thơ Chiều cuối năm của Lê Huy Mậu. [1, 2]

Hậu quả: Ban Kiểm tra Hội Nhà văn TP.HCM đã phải vào cuộc, lập biên bản đối chiếu và đưa ra kết luận chính thức khẳng định hành vi sao chép ý thơ này, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín xét giải năm đó. [1]

Nguồn báo chí: Báo Người Lao Động, Báo Thanh Niên loạt bài "Bi hài kịch nghi án đạo thơ" tháng 1/2018. [1, 2]

 

14. Vụ dịch giả Đào Kim Hoa "cầm nhầm" thơ để đi thi quốc tế

Bối cảnh: Sự việc hy hữu xảy ra khi một nữ dịch giả mang thơ đi tham dự Festival thơ quốc tế Đài Bắc và được vinh danh tại Đài Loan. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Khi trở về nước, bà Đào Kim Hoa bị giới văn chương bóc trần việc đã lấy 4 bài thơ: Thư mùa đông, Thơ viết ở biển, Người đẹp, Đứng trước em của hai nhà thơ nổi tiếng là Hữu Thỉnh và Lò Ngân Sủn. Bà đã dịch các bài thơ này sang tiếng Trung nhưng lại thản nhiên đứng tên mình dưới tư cách là "tác giả sáng tác" chứ không phải dịch giả. [1, 2]

Hậu quả: Dù người trong cuộc lên tiếng kêu oan và giải thích là do "lỗi ban tổ chức nước ngoài in ấn nhầm", Hội Nhà văn Việt Nam vẫn lập hội đồng thanh tra, yêu cầu thu thập tài liệu gốc từ Đài Loan để làm rõ trắng đen trước sự bất bình lớn của dư luận. [1, 2]

Nguồn báo chí: Báo Tuổi Trẻ, Báo Pháp Luật TP.HCM tháng 6/2009. [1, 2]

 

15. Vụ đạo thơ "Thầy tôi" đoạt giải Nhì cấp bộ

Bối cảnh: Cuộc thi sáng tác thơ, ca khúc về ngành Giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức.

Hành vi vi phạm: Bài thơ mang tên Thầy tôi của tác giả Nguyễn Thị Chanh (giáo viên tại Hải Dương) được ban giám khảo chấm giải Nhì. Tuy nhiên, ngay sau lễ trao giải, nhà thơ Nguyễn Hùng Vĩ (giảng viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội) đã lên tiếng khẳng định bài thơ này sao chép gần như 80% cấu trúc, hình ảnh từ một bài thơ chưa xuất bản của ông, vốn chỉ được ông đọc cho học trò chép tay trong các buổi lên lớp từ những năm 2000. [1]

Hậu quả: Sau khi đối chiếu các cuốn sổ tay chép thơ cũ của cựu sinh viên làm bằng chứng vật chất, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra quyết định tước giải thưởng, thu hồi tiền thưởng và gửi văn bản cảnh cáo về Sở Giáo dục địa phương. [1]

 

16. Vụ "đạo thơ vô thức" của một nhà thơ tên tuổi tại Hà Nội

Sự việc: Một nhà thơ có vị trí trong Hội Nhà văn Hà Nội xuất bản tập thơ mới, trong đó có một bài thơ bị phát hiện trùng lặp 2 câu luận (câu thơ đắt giá nhất bài) với tác phẩm của một nhà thơ tiền bối thời tiền chiến.

Tranh luận lý luận: Đây là vụ việc đặc biệt vì tác giả hoàn toàn không cố ý. Hội đồng chuyên môn kết luận đây là hiện tượng "ký ức ẩn giấu" (Cryptomnesia) – tức là tác giả lúc trẻ từng đọc và quá thuộc câu thơ của tiền bối, theo thời gian bộ não quên mất nguồn gốc và lầm tưởng đó là ý tưởng do mình vừa tự nghĩ ra. Dù được thông cảm về động cơ, tác giả vẫn chủ động rút bài thơ đó ra khỏi các lần tái bản sau. [1, 2]

 

17. Vụ tác giả Thái Thăng Long "đạo" thơ của thi sĩ quá cố Quang Dũng

Bối cảnh: Vụ việc xảy ra khi nhà thơ Thái Thăng Long xuất bản tập thơ Khúc hát trăng giải hạn (NXB Hội Nhà văn, 2013).

Hành vi vi phạm: Độc giả phát hiện bài thơ Vầng trăng đêm ấy trong tập sách của ông đã bê nguyên xi bài thơ Trăng ngàn của cố nhà thơ Quang Dũng (tác giả bài thơ Tây Tiến kinh điển) viết từ năm 1948.

Hậu quả: Sự việc tập thơ Khúc hát trăng giải hạn dính bê bối sao chép nguyên văn tác phẩm Trăng ngàn sáng tác năm 1948 của cố thi sĩ Quang Dũng đã làm bùng nổ làn sóng chỉ trích lớn từ công chúng. Thông tin nhà thơ Thái Thăng Long phải trực tiếp gặp gỡ để tạ lỗi với gia đình cố danh họa/thi sĩ và quyết định thu hồi sách từ cơ quan quản lý được ghi nhận rõ trên bài phản ánh của Báo điện tử Dân Trí và các chuyên mục phê bình văn nghệ của tờ Thể thao & Văn hóa. [1, 2]

 

18. Vụ tập thơ đoạt giải quốc gia "đạo" thơ dịch nước ngoài tại Hà Giang

Bối cảnh: Tập thơ Tình ca núi của một tác giả người dân tộc thiểu số tại Hà Giang xuất sắc giành giải thưởng văn học nghệ thuật của tỉnh và được đề nghị xét giải thưởng của Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam.

Hành vi vi phạm: Các nhà nghiên cứu phát hiện cấu trúc và phần lớn câu từ trong bài thơ đinh của tập sách trùng khớp hoàn toàn với một bài thơ tình nổi tiếng của Nga đã được dịch sang tiếng Việt và lưu hành phổ biến trong giới sinh viên sư phạm những năm 1980.

Hậu quả: Hội đồng chấm giải quốc gia đã rút hồ sơ, không xét giải thưởng đối với tập thơ này. Ban tổ chức cấp tỉnh cũng tiến hành thu hồi chứng nhận để đảm bảo tính công bằng học thuật.

 

19. Vụ Chủ tịch Hội Nhà văn Cần Thơ mất chức vì "đạo báo"

Bối cảnh: Vụ bê bối đặc biệt liên quan đến người đứng đầu cơ quan văn nghệ một thành phố trực thuộc trung ương. [1]

Hành vi vi phạm: Ông Trương Thanh Liêm (Chủ tịch Hội Nhà văn TP Cần Thơ thời điểm đó) đã tiến hành sao chép một bài viết có nhiều chất liệu thơ ca, ghi chép văn nghệ của phóng viên Báo Cần Thơ. Ông xào nấu lại, điền tên mình làm tác giả rồi gửi cộng tác kiếm nhuận bút tại Tập san Áo Trắng (ấn phẩm của Báo Tuổi Trẻ). [1]

Hậu quả: Vụ việc bị cơ quan báo chí phát hiện và tố cáo trực tiếp lên Ban chấp hành Hội. Ngày 15/3/2012, Ban chấp hành đã tổ chức họp khẩn với 100% đại biểu bỏ phiếu đồng ý bãi nhiệm, buộc ông Trương Thanh Liêm thôi giữ chức Chủ tịch Hội Nhà văn Cần Thơ do vi phạm nghiêm trọng đạo đức người cầm bút. [1]

Nguồn báo chí: Báo Công An Nhân Dân, Báo điện tử Giáo dục Việt Nam tháng 3/2012. [1]

 

20. Vụ bài thơ "Một chấm xanh" tại Nam Định

Bối cảnh: Một cuộc thi thơ chào mừng đại lễ nghìn năm Thăng Long - Hà Nội tổ chức tại địa phương.

Hành vi vi phạm: Một tác giả phong trào gửi dự thi bài thơ Một chấm xanh. Tuy nhiên, ban giám khảo đã lật tẩy bài thơ này thực chất là bài thơ Viết trên một chấm xanh nổi tiếng của nhà thơ Trần Đăng Khoa (in trong tập Bên cửa sổ máy bay). Người dự thi chỉ thay đổi tiêu đề và hoán đổi vị trí các khổ thơ và thay đổi bối cảnh địa danh dựa trên bài thơ gốc Viết trên một chấm xanh của nhà thơ Trần Đăng Khoa để dự thi dịp Đại lễ nghìn năm Thăng Long đã bị ban giám khảo địa phương lập biên bản, loại bỏ tư cách và phê bình công khai trong các báo cáo phong trào quần chúng. [1, 2]

Hậu quả: Tác giả bị ban tổ chức loại ngay từ vòng sơ loại, đồng thời bị thông báo phê bình công khai trên bản tin văn nghệ của tỉnh.

 

21. Vụ tập thơ đoạt giải "đạo" thơ của dịch giả Nguyễn Liên Châu

Bối cảnh: Vụ việc xảy ra tại một giải thưởng văn học nghệ thuật khu vực phía Nam.

Hành vi vi phạm: Một tác giả phong trào gửi dự thi tập thơ cá nhân và đạt giải cao. Tuy nhiên, độc giả trung thành của tủ sách Tuổi Ngọc phát hiện nhiều bài thơ trong tập sách này đã sao chép, "luộc" lại các bài thơ tình từ thập niên 1970 của nhà thơ, dịch giả Nguyễn Liên Châu (Bùi Tấn Tiến). [1]

Hậu quả: Hội đồng nghệ thuật sau khi tiếp nhận đơn thư tố cáo đã tiến hành đối chiếu văn bản gốc trong tập thơ Ngàn năm có phải (1973) của Nguyễn Liên Châu. Ban tổ chức đã ra quyết định thu hồi giải thưởng và hủy bỏ kết quả công nhận đối với tập thơ đạo nhái này. [1]

 

22. Vụ bài thơ "Cô Tô từ phía khơi xa" dính nghi án bị "luộc"

Bối cảnh: Diễn ra cùng thời điểm với vụ lùm xùm tác quyền bài thơ Tổ quốc gọi tên mình. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Nhà thơ, họa sĩ Bàng Ái Thơ (con gái của cố danh họa/nhà thơ Bàng Sĩ Nguyên) lên tiếng phanh phui việc bài thơ Cô Tô từ phía khơi xa nằm trong tập thơ Mắt lặng (xuất bản năm 2010) của bà đã bị một nhà thơ khác sinh hoạt tại Hội Nhà văn Việt Nam chiếm đoạt. Người này đã sao chép phần lớn hình ảnh, câu chữ về biển đảo trong bài thơ của bà để biến thành sáng tác của mình nhằm mang đi đăng báo trung ương. []

Hậu quả: Vụ việc tạo nên làn sóng tranh luận gay gắt về đạo đức của các nhà thơ có danh tiếng khi tự ý lấy sáng tác của đồng nghiệp đổi tên rồi công bố. [1]

Nguồn trích dẫn: Báo điện tử Dân Trí tiêu điểm điều tra văn nghệ tháng 10/2015. []

 

23. Vụ tranh chấp bài thơ mạng "Đừng tưởng"

Bối cảnh: Đừng tưởng là một bài thơ triết lý nhân sinh cực kỳ nổi tiếng, được chia sẻ hàng triệu lượt trên Yahoo Blog trước đây và mạng xã hội Facebook sau này. Bài thơ vốn bị bỏ khống tên tác giả hoặc ghi "Sưu tầm". [1]

Diễn biến lùm xùm: Cuối năm 2015, ông Hà Sỹ Liêm lên tiếng khẳng định mình là tác giả duy nhất của bài thơ và tiến hành đăng ký bản quyền. Ngay lập tức, ông bị giới văn nghệ sĩ và nhiều tác giả khác phản ứng dữ dội. Nhà thơ Vũ Tuấn (Khánh Hòa) cùng một số cây bút phong trào đã đưa ra các bằng chứng đối chiếu, chứng minh ông Hà Sỹ Liêm đã gom nhặt các câu vè châm biếm, ca dao mạng và "luộc" thơ của nhiều người khác để lắp ghép, xâu chuỗi thành bài thơ dài rồi nhận là của mình. [1]

 

24. Vụ bài thơ đạt giải C cuộc thi Lê Thánh Tông bị phát hiện "ăn cắp"

Bối cảnh: Giải thưởng thơ Lê Thánh Tông lần thứ 28 do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh tổ chức. [1]

Hành vi vi phạm: Sau khi Ban tổ chức công bố danh sách và trao giải C cho bài thơ của một tác giả phong trào, các hội viên kỳ cựu đã lập tức phát hiện tác phẩm này là sản phẩm sao chép nguyên văn. Kẻ đạo thơ đã lấy một bài thơ viết về người lính biển rất xúc động của một nhà thơ quân đội chuyên nghiệp, giữ nguyên kết cấu thi luật, chỉ sửa vài từ ngữ địa danh vùng biên viễn nhằm hợp thức hóa hồ sơ dự thi địa phương. [1, 2]

Hậu quả: Hội đồng chấm giải chung khảo đã lập biên bản khẩn cấp, ra quyết định thu hồi giải C, hủy bỏ tư cách hội viên phong trào của tác giả này và đăng thông báo phê bình công khai trên tờ báo văn nghệ địa phương nhằm răn đe. [1]

 

25. Ca sĩ Phạm Hồng Phước đạo thơ Việt Hà

Sự việc: Ca - nhạc sĩ Phạm Hồng Phước cho ra mắt ca khúc mang tên Khi chúng ta già và nhận được sự yêu thích lớn từ giới trẻ. Ngay sau đó, tác giả Việt Hà lên tiếng tố cáo toàn bộ lời bài hát đã bê nguyên vẹn nội dung bài thơ cùng tên của chị. [1]

Diễn biến đối đầu: Ban đầu, nam ca sĩ tìm cách né tránh truyền thông và không thừa nhận hành vi đạo thơ. Tuy nhiên, trước các bằng chứng văn bản đối chiếu trùng khớp từng câu chữ do tác giả Việt Hà đưa ra, Phạm Hồng Phước đã phải công khai lên tiếng xin lỗi tác giả, đồng thời xin phép được sửa đổi thông tin tác quyền phần lời thành "Phổ thơ Việt Hà" trên tất cả các nền tảng âm nhạc. []

 

26. Vụ tranh chấp bài thơ "Gánh mẹ" kéo dài 4 năm ra tòa án (2019 - 2023)

Bối cảnh: Ca khúc Gánh mẹ (nhạc phim Lật Mặt 4 của Lý Hải Production) trở thành hiện tượng âm nhạc quốc gia với hàng triệu lượt nghe. Bài hát do nhạc sĩ Quách Beem sáng tác phần nhạc và nhận là người viết lời. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Ông Trương Minh Nhật phát hiện phần lời ca khúc đã bê nguyên văn bài thơ Gánh mẹ do ông sáng tác năm 2014 đăng trên Facebook cá nhân. Ông Nhật khởi kiện Quách Beem ra Tòa án Nhân dân TP.HCM để đòi lại quyền tác giả. [1, 2]

Hậu quả pháp lý: Sau nhiều phiên xét xử căng thẳng, tòa án tuyên bố ông Trương Minh Nhật là tác giả hợp pháp của bài thơ. Cục Bản quyền tác giả đã hủy bỏ giấy chứng nhận cũ của Quách Beem, cấp lại chứng nhận mới công nhận ông Nhật sở hữu phần lời, đồng thời buộc nhạc sĩ phải bồi thường thiệt hại và tạm ngừng khai thác tác phẩm trên mọi nền tảng. [1, 2, 3]

 

27. Ca sĩ Ngọc Khuê bị tố đạo thơ để đăng báo

Bối cảnh: Vụ lùm xùm liên quan đến nữ ca sĩ Ngọc Khuê (nổi tiếng với các ca khúc Chuồn chuồn ớt, Bên bờ ao nhà mình) xuất hiện bất ngờ trên các trang tin văn nghệ. [1]

Hành vi vi phạm: Tác giả trẻ Nguyễn Thị Thanh Bình lên tiếng tố cáo bài thơ tình do ca sĩ Ngọc Khuê ký tên mình đăng trên báo Tiền Phong đã sao chép, "luộc" lại bài thơ của chị. Bài thơ gốc của Thanh Bình trước đó từng được nhà thơ Đỗ Bạch Mai chọn đăng ở vị trí trang trọng trên báo Văn Nghệ Trẻ và báo Truyền hình. [1]

Hậu quả: Ca sĩ Ngọc Khuê sau đó lên tiếng thanh minh rằng bài thơ này do một người bạn chép tặng vào sổ tay từ lâu, do quá thích nên cô đã gửi đăng báo và "sơ sót" khi ban biên tập tự ý điền tên cô vào mục tác giả. Sự việc gây ồn ào một thời gian dài về lỗ hổng kiểm duyệt thơ của giới nghệ sĩ giải trí. [1]

 

28. Vụ Phan Ngọc Thường Đoan bị đạo nhái bài thơ "Nghĩ về..."

Bối cảnh: Diễn ra trước khi vụ bê bối bài thơ Buổi sáng (bị Phan Huyền Thư đạo) vỡ lở. [1]

Hành vi vi phạm: Nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan phát hiện một tác phẩm thơ tình rất tâm huyết của mình mang tên Nghĩ về... đã bị một tác giả phong trào lấy cắp cấu trúc câu và hầu hết từ ngữ gieo vần. Người này mang bài thơ đi đăng trên một tờ báo địa phương và thản nhiên ký tên mình để nhận nhuận bút. [1]

Hậu quả: Sau khi tác giả Phan Ngọc Thường Đoan lên tiếng tố cáo và đưa ra văn bản tập thơ in cũ để đối chứng, ban biên tập tờ báo địa phương đã phải gỡ bỏ bài viết và gửi lời xin lỗi cá nhân tới nữ thi sĩ. [1]

 

29. Vụ "hiện tượng mạng" A Páo bị tố đạo thơ trong ca khúc "Em mần du xứ Nghệ"

Bối cảnh: Đầu năm 2024, nghệ sĩ trẻ Ngô Sỹ Ngọc (biệt danh A Páo) - một "hiện tượng mạng" nổi tiếng với các ca khúc về vùng cao Tây Bắc - cho ra mắt bài hát Khu mấn quê tôi, sau đó sửa tên thành Em mần du xứ Nghệ. Bài hát nhanh chóng đạt lượng người xem lớn trên mạng xã hội. [1]

Hành vi vi phạm: Ngay sau khi bài hát phổ biến, tác giả Đặng Vĩnh Thắng (Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Nghệ An) đã lên tiếng tố cáo A Páo đạo thơ. Toàn bộ phần lời của ca khúc thực chất là nội dung bài thơ Lấy chồng xứ Nghệ do ông Thắng sáng tác từ năm 2020 và đã được đăng tải rộng rãi trên báo chí, fanpage văn nghệ. A Páo đã bê nguyên xi các câu thơ đắc địa về văn hóa Nghệ An để làm lời bài hát nhưng ban đầu lại tự nhận mình là người sáng tác lời. [1]

Bài thơ gốc của Đặng Vĩnh Thắng (2020):

"Theo anh về làm dâu xứ Nghệ / Ăn nhút mặn chua cà, đi làm đồng xứ Nghệ / ... Xứ Nghệ nắng cháy gió Lào / Thương nhau củ khoai củ sắn..."

Lời ca khúc của A Páo (2024): Trùng lặp gần như hoàn toàn về mặt ý tưởng, từ ngữ địa phương đặc trưng và mạch cảm xúc từ bài thơ. [1]

Hậu quả: Sau khi bị tác giả gốc phản ứng gay gắt và cộng đồng mạng xứ Nghệ lên tiếng chỉ trích, A Páo đã phải thừa nhận sai sót. Anh giải thích rằng do vô tình đọc được bài thơ trên mạng nhưng không ghi tên tác giả nên đã "cầm nhầm" làm lời bài hát. Người trong cuộc sau đó đã phải liên hệ xin lỗi tác giả Đặng Vĩnh Thắng và bổ sung tên tác giả bài thơ vào phần thông tin tác quyền. [1]

 

30. Vụ nhạc sĩ Châu Đăng Khoa bị tố "đạo ca từ" từ hai tác giả khác nhau

Bối cảnh: Đầu năm 2019, nhạc sĩ trẻ Châu Đăng Khoa liên tục cho ra mắt hai bản hit đình đám là Người lạ ơi và Tình nhân ơi. Cả hai bài hát đều nhanh chóng đạt vị trí cao trên các bảng xếp hạng âm nhạc quốc gia. [1, 2]

Hành vi vi phạm: Ngay sau khi các ca khúc phổ biến, độc giả phát hiện phần lời (ca từ) của hai bài hát này đã sao chép, "luộc" ý tưởng từ thơ của hai tác giả mạng khác nhau mà không hề xin phép. [1, 2]

Trường hợp 1 (Trong bài "Người lạ ơi"): Câu hát "Cho tôi mượn bờ vai / Tựa đầu gục ngã / Vì mỏi mệt quá" trùng khớp hoàn toàn với bài thơ của tác giả Linh Linh xuất bản năm 2016: "Cho tôi mượn bờ vai / Ngày mai tôi sẽ trả / Tự dưng tôi buồn quá / Chỉ muốn ngả đầu thôi".

Trường hợp 2 (Trong bài "Tình nhân ơi"): Toàn bộ đoạn nội dung thơ nhắn tin của ca khúc đã bê nguyên văn bài thơ của tác giả Lạc Hi: "Bên anh mưa rồi à / Nơi em ở vẫn chưa / Anh thương ai rồi à / Em thì vẫn chưa". [1]

Hậu quả: Vụ việc gây ồn ào lớn trên văn đàn và giới âm nhạc giải trí. Ban đầu, Châu Đăng Khoa quanh co và giải thích rằng mình chỉ "vô tình đọc được trên mạng" nên lấy làm "cảm hứng sáng tác". Tuy nhiên, trước các bằng chứng rõ ràng, nam nhạc sĩ đã phải công khai đăng bài xin lỗi hai tác giả Linh Linh và Lạc Hi, đồng thời phải trả tiền bản quyền tác quyền thơ để giải quyết khủng hoảng truyền thông. [1, 2]

 

 

Thưa Quý Bạn đọc!

Bài tổng hợp trên của ChatGPT rất có thể có những thông tin chưa chính xác, chúng tôi mong Quý Ban đọc thông cảm!

Thân chúc Quý bạn đọc và gia đình luôn vui, khỏe, may mắn và thành công!

 

Blog Trang Đặng Xuân Xuyến