NHẠC SĨ ĐẶNG THẾ PHONG -
NGƯỜI KHỞI XƯỚNG MÙA THU
CHO NHẠC VIỆT...
Đặng Thế Phong (1918 - 1942) là nhạc sĩ thuộc thế hệ tiên phong
của tân nhạc Việt Nam, một trong những gương mặt tiêu biểu nhất cho giai đoạn
âm nhạc tiền chiến. Ông mất năm 24 tuổi và chỉ để lại ba nhạc phẩm: "Đêm
thu", "Con thuyền không bến" và "Giọt
mưa thu".
Tiểu sử
Đặng Thế Phong sinh năm 1918 tại thành phố Nam Định. Cha ông là
Đặng Hiển Thế, thông phán Sở Trước bạ Nam Định.
Vì cha mất sớm, gia cảnh túng thiếu, Đặng Thế Phong phải bỏ học
khi đang theo học năm thứ hai bậc thành chung (deuxième année primaire
supérieure) tại trường trung học Saint Thomas d'Aquin. Ông lên Hà Nội vẽ cho
một số tờ báo và học với tư cách dự thính tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông
Dương (École supérieure des Beaux-Arts) tới năm 1939. Thời gian ông học ở đây
đã để lại một giai thoại. Trong một kỳ thi, Đặng Thế Phong vẽ bức tranh cảnh
một thân cây cụt. Giáo sư, họa sĩ người Pháp Tardieu chấm bài, khen ngợi nhưng
nói rằng: Đặng Thế Phong sẽ không sống lâu được!
Cuộc đời Đặng Thế Phong rất long đong, lận đận. Ông phải sống
lang bạt và trải qua nhiều nghề. Tháng 2 năm 1941, Đặng Thế Phong lang thang
vào Sài Gòn rồi sang Campuchia. Tại Nam Vang, ông có mở một lớp dạy nhạc và đến
tháng 8 năm 1941 ông trở lại Hà Nội.
Sự nghiệp âm nhạc của Đặng Thế Phong chỉ có ba nhạc phẩm và đều
rất nổi tiếng là: “Đêm thu” ca khúc viết cho lửa trại của học sinh Hà Nội 1940, “Con
thuyền không bến” hoàn chỉnh tại Nam Vang, trình diễn lần đầu tại rạp
Olympia, Hà Nội năm 1941 và “Giọt mưa thu” 1942. Nhạc phẩm cuối
cùng Giọt mưa thu được ông viết vào những ngày cuối đời trên giường bệnh. Ban
đầu bản nhạc mang tên Vạn cổ sầu, nhưng theo ý một vài người bạn, ông đặt lại
là Giọt
mưa thu cho bớt sầu thảm hơn.
Cả ba ca khúc của ông đều viết về mùa thu và hai trong số đó Con
thuyền không bến và Giọt mưa thu được xếp vào những tác
phẩm bất hủ của tân nhạc Việt Nam. Giọt mưa thu cũng là cảm hứng cho
nhạc sĩ Hoàng Dương sáng tác bài Tiếc thu nổi tiếng. Nhiều ý kiến cho rằng
Trịnh Công Sơn đã ảnh hưởng bởi Giọt mưa thu khi viết ca khúc đầu
tay Ướt
mi.
Nhận xét của Phạm Duy, các sáng tác của Đặng Thế Phong là những
bài hát khởi đầu cho dòng "nhạc thu" Việt Nam, được tiếp nối xuất sắc
bởi Văn Cao và Đoàn Chuẩn. Theo Doãn Mẫn, Đặng Thế Phong và Lê Thương là hai
nhạc sĩ tiền chiến có sáng tác sâu đậm hồn dân tộc nhất: "Đặng Thế Phong là người hết sức tài hoa. Ông
chơi được rất nhiều nhạc cụ. Ông sáng tác Giọt mưa thu, Con thuyền không bến từ
khi còn rất trẻ. Đáng tiếc, ông mất quá sớm. Có thể nói sự ra đi của ông là một
tổn thất lớn đối với bạn bè và cho cả những người yêu mến âm nhạc Việt Nam."
Đặng Thế Phong được xem như một trong những nhạc sĩ tiêu biểu
nhất của thời kỳ tiền chiến. Ông mất năm 24 tuổi vì bệnh lao trên một căn gác
số 9 phố Hàng Đồng, Nam Định năm 1942.
Những bóng hồng trong thơ nhạc - Đặng Thế Phong: “Dương
thế bao la sầu...”
Trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, Đặng Thế Phong là một trường hợp
đặc biệt. Ông là một trong rất ít nhạc sĩ tiên phong của thời kỳ tân nhạc còn
phôi thai, chết rất trẻ nhưng kịp để lại cho đời 3 ca khúc bất hủ.
Nhạc sĩ Lê Hoàng Long thì khẳng định người yêu của Đặng Thế
Phong tên Tuyết. Tuyết không đẹp nhưng có duyên. Cô là con gái một chủ tiệm
buôn bán “gối màn chăn drap” ở chợ
Sắt (Nam Định). Vốn tính nhút nhát, Đặng Thế Phong nghĩ mãi cũng không biết làm
cách nào để “tiếp cận” người đẹp. Cuối cùng, anh vờ làm khách hàng vô hỏi giá
rồi... nhét vội vào tay nàng một lá thư. Chẳng biết nội dung bức thư đầu tiên
này mùi mẫn như thế nào mà sau đó cô Tuyết đã cự tuyệt một anh thông phán trẻ
làm việc ở Tòa Đốc lý Nam Định, khi anh này dạm hỏi.
Trước khi quen và yêu Tuyết, Đặng Thế Phong đã sáng tác ca khúc
đầu tay Đêm thu trong một đêm cắm trại của Hướng đạo sinh (1940). Ca từ
của bản nhạc rất trong trẻo, lạc quan... Còn bản Con thuyền không bến thì
được sáng tác ở Phủ Lạng Thương (Bắc Giang) khi tình yêu giữa nhạc sĩ và cô
Tuyết đang độ chín mùi.
Một hôm, ông cùng một nhóm bạn văn nghệ sĩ lên Bắc Giang chơi,
nhân đó họ tổ chức một đêm đi thuyền trên sông Thương. Cùng lúc đó, chàng nhận
được tin Tuyết ngã bệnh nơi quê nhà. Lòng dạ bồn chồn, xót xa, Đặng Thế Phong
ôm đàn bước vào khoang thuyền, bỏ mặc các bạn đang đùa vui. Khi đêm sắp tàn thì
bản nhạc hoàn tất với những lời ai oán não nùng gửi về... chân mây: “Đêm nay thu sang cùng heo may. Đêm nay sương
lam mờ chân mây... như nhớ thương ai chùng tơ lòng...”, rồi “... Nhớ khi chiều sương cùng ai trắc ẩn tấm
lòng. Biết bao buồn thương, thuyền mơ buồn trôi xuôi dòng...”.
Sớm hôm sau, Đặng Thế Phong tức tốc trở về Hà Nội, người đầu
tiên được nghe chính tác giả hát ca khúc này là người yêu của ông. Cô Tuyết hết
sức cảm động. Chưa hết, chỉ ít lâu sau, Con thuyền không bến ra mắt khán giả
thủ đô tại Nhà hát Lớn Hà Nội qua tiếng hát của nữ ca sĩ Vũ Thị Hiển. Từ Nam
Định, cô Tuyết đã bỏ hẳn một ngày chợ để lên Hà Nội, ngồi cạnh Đặng Thế Phong,
ngay ở hàng ghế đầu để nghe bài hát “người
ấy làm riêng cho mình”. Hạnh phúc còn nhân đôi bởi chỉ khoảng một tuần sau,
tại rạp Olympia (phố Hàng Da, Hà Nội), cô Tuyết còn được chứng kiến người mình
yêu tự đệm đàn, tự hát ca khúc này mà ánh mắt luôn trìu mến hướng về chỗ cô
ngồi, trong tiếng hoan hô nhiệt liệt của khán giả.
Sau khi từ Bắc Giang về, Đặng Thế Phong đã nhuốm bệnh. Thời đó,
bệnh lao là một bệnh nan y và luôn bị những người chung quanh xa lánh.
Bệnh tình ngày càng trầm trọng, ở tỉnh không đủ điều kiện chữa
trị, Đặng Thế Phong phải chuyển lên Hà Nội, sống chung với ông chú họ Nguyễn
Trường Thọ trong một căn gác ở làng hoa Ngọc Hà (ngoại ô Hà Nội). Tuy vậy, tình
trạng vẫn không khá hơn chút nào. Gia cảnh nghèo nàn, tiền bạc phải vay mượn để
chữa trị, cuộc sống kham khổ làm cho tình cảnh của nhạc sĩ càng thêm nghiệt
ngã... Cô Tuyết vì phải phụ giúp gia đình chuyện buôn bán ở thành Nam nên vài
hôm mới lên Hà Nội chăm sóc người yêu rồi lại tất tả quay về.
Tháng 7 mưa ngâu. Cảnh buồn tê tái. Đặng Thế Phong nhớ Tuyết quay
quắt... Nhạc hứng tuôn trào, chàng gượng ngồi dậy, ôm đàn và viết nên khúc nhạc
buồn da diết: “Ngoài hiên giọt mưa thu
thánh thót rơi. Trời lắng u buồn, mây hắt hiu ngừng trôi. Nghe gió thoảng mơ hồ
trong hơi thu, ai khóc ai than hờ... Trời thu đến nơi đây gieo buồn lây. Lộng
vắng bốn bề không liếp che gió về. Ai nức nở quên đời châu buông mau, dương thế
bao la sầu...”. Bản nhạc được chàng đặt tên là Vạn cổ sầu. Bạn bè góp ý
nhạc thì hay nhưng cái tựa bi thảm quá. Cuối cùng, tên bản nhạc được đổi thành
Giọt mưa thu.
Cuối năm 1941, biết mình khó qua khỏi, Đặng Thế Phong nhờ ông
Thọ đưa về Nam Định. Từ đấy cho đến lúc Đặng Thế Phong lìa đời, cô Tuyết lúc
nào cũng túc trực bên giường bệnh để chăm sóc ông, khiến những người quen biết
đều xót xa thương cảm cho một mối tình vô vọng lẫn nể phục tính cách cao thượng
chung thủy của Tuyết.
Tang lễ của chàng nhạc sĩ 24 tuổi ấy được rất nhiều thanh niên
nam nữ của thành Nam tham dự. Ngoài việc đưa tiễn một người con tài hoa nổi
tiếng của quê hương, họ còn muốn chia sẻ và tỏ lòng trân trọng đến với cô thiếu
nữ mặc áo đại tang đi sau linh cữu của chàng (việc này được phép của cả hai gia
đình).
----------
Mời nhấp chuột đọc thêm:
- Các bài viết về
khoa Phong Thủy0
- Các bài viết về
khoa Tướng thuật0
- Các bài phê
bình, cảm nhận thơ0
- Các bài viết về
chăm sóc sức khỏe0
- Các bài viết về
Kiến thức cuộc sống0
- Các bài viết về
Chuyện làng văn0
Mời nghe Phạm Giang / Người Kể Chuyện đọc
truyện ngắn PHÙ DU của Đặng Xuân Xuyến:
Đinh Như Quang giới thiệu
Tác giả: Hà Đình Nguyên - Nguồn: facebook
Ảnh minh họa sưu tầm từ nguồn: internet
Bài viết là quan điểm riêng của các tác giả.
0 comments:
Đăng nhận xét