DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
ĐANG ĐI VÀO NƯỚC MỸ
BẰNG MỘT TÂM THẾ KHÁC
(Tác giả Bùi Văn Định)
Khi nói đến quan hệ kinh tế
Việt Nam – Mỹ, người ta thường nghĩ trước hết đến những container hàng hóa Việt
Nam xuất sang thị trường Mỹ. Nhưng nếu chỉ nhìn quan hệ kinh tế hai nước qua
chiều xuất khẩu đó thì có lẽ đã bỏ qua một sự thay đổi rất lớn đang diễn ra:
doanh nghiệp Việt Nam không chỉ bán hàng vào Mỹ mà ngày càng trực tiếp hiện
diện trên đất Mỹ.
Gần đây có những ý kiến cho
rằng doanh nghiệp Việt Nam muốn vào thị trường Mỹ nên bắt đầu từ những lĩnh vực
tương đối dễ tiếp cận như chế biến thực phẩm, mở trung tâm phân phối, xây dựng
nhà máy lắp ráp hoặc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ, sau đó từng bước mở rộng. Xét
riêng với một doanh nghiệp chưa từng hoạt động ở Mỹ, đây không phải là lời
khuyên sai.
Tuy nhiên, điều cần trao đổi
là quan hệ kinh tế Việt – Mỹ đã đi xa hơn rất nhiều so với điểm xuất phát đó.
Hiện nay, doanh nghiệp Việt
Nam đã hiện diện ở Mỹ dưới nhiều hình thức: công ty con, văn phòng, trung tâm
công nghệ, hệ thống phân phối, thương hiệu, nhà máy, liên doanh, đầu tư vào
doanh nghiệp Mỹ hoặc đưa công nghệ và dịch vụ của Việt Nam trực tiếp vào thị
trường Mỹ.
VinFast là trường hợp được
biết đến rộng rãi nhất, nhưng nếu chỉ nhắc đến VinFast thì lại không phản ánh
hết quá trình quốc tế hóa của doanh nghiệp Việt.
Một ví dụ rất đáng chú ý là
Viettel.
Viettel America đặt tại
Silicon Valley, California, không đơn thuần làm nhiệm vụ đưa sản phẩm Việt Nam
sang Mỹ mà hoạt động như một doanh nghiệp công nghệ ngay trong hệ sinh thái
công nghệ Mỹ. Viettel America phát triển và cung cấp những năng lực như AI, dữ
liệu, phần mềm, an ninh mạng và các giải pháp công nghệ cho khách hàng doanh
nghiệp.
Điều đáng nói là Viettel
không chọn cách tiếp cận Mỹ chỉ bằng một dây chuyền sản xuất hay một hệ thống
phân phối. Họ đưa năng lực công nghệ, đội ngũ kỹ thuật và dịch vụ công nghệ vào
một trong những trung tâm công nghệ quan trọng nhất thế giới.
Đến năm 2026, Viettel America
tiếp tục mở rộng hoạt động trong lĩnh vực an ninh mạng tại thị trường Mỹ, hợp
tác với các đối tác để cung cấp những dịch vụ như đánh giá an ninh mạng, SOC,
Red Team, kiểm thử xâm nhập, tình báo mối đe dọa và ứng phó sự cố.
Nói cách khác, Viettel đang đưa
một phần năng lực công nghệ được xây dựng ở Việt Nam vào cạnh tranh và hợp tác
ngay trong hệ sinh thái công nghệ Mỹ.
FPT còn là một ví dụ rõ hơn
nữa.
FPT hiện có mạng lưới hoạt
động rộng tại Mỹ với nhiều địa điểm ở Texas, California, Arizona, Washington,
Michigan, New York, Colorado và Georgia. Trụ sở FPT USA đặt tại Richardson,
Texas.
Nhưng điều đáng quan tâm
không phải là FPT có bao nhiêu văn phòng, mà là FPT đang bán gì cho nước Mỹ.
Đó là dịch vụ công nghệ.
FPT cung cấp cho khách hàng
Mỹ các dịch vụ về tư vấn công nghệ thông tin, chuyển đổi số, điện toán đám mây,
vận hành hạ tầng và ứng dụng, AI, dữ liệu và nhiều giải pháp công nghệ khác.
Năm 2025, FPT công bố một hợp
đồng chuyển đổi số trị giá 100 triệu USD trong ba năm với một khách hàng Mỹ,
bao gồm tư vấn CNTT, chuyển đổi lên cloud, vận hành hạ tầng và ứng dụng, tích
hợp AI và phân tích dữ liệu.
Điều này cho thấy một sự thay
đổi rất đáng chú ý.
Ngày trước, câu hỏi chủ yếu
là: Doanh nghiệp Việt Nam có thể bán được sản phẩm gì cho người Mỹ?
Bây giờ, trong một số lĩnh
vực, câu hỏi đã trở thành: Doanh nghiệp Việt Nam có thể cung cấp năng lực gì để
chính doanh nghiệp Mỹ sử dụng?
Nếu doanh nghiệp Việt Nam bán
cà phê, thực phẩm, hàng tiêu dùng vào Mỹ thì đó là xuất khẩu. Nếu doanh nghiệp
mở công ty con, xây dựng mạng lưới phân phối hoặc nhà máy tại Mỹ thì đó là một
cấp độ hiện diện khác.
Nhưng nếu doanh nghiệp Việt
Nam đưa công nghệ, kỹ sư, chuyên gia, phần mềm, AI, an ninh mạng và dịch vụ kỹ
thuật sang Mỹ để trực tiếp cung cấp cho các doanh nghiệp Mỹ thì đó lại là một
hình thức quốc tế hóa rất khác.
Viettel và FPT cho thấy doanh
nghiệp Việt Nam đã đi vào nước Mỹ bằng những con đường như vậy.
Cũng cần nhìn nhận rằng không
thể đánh đồng tất cả hoạt động của doanh nghiệp Việt tại Mỹ thành một khái niệm
duy nhất là “đầu tư trực tiếp”. Có doanh nghiệp mở công ty con, có doanh nghiệp
lập văn phòng, xây dựng nhà máy, liên doanh với đối tác Mỹ, xây dựng hệ thống
phân phối, mua hoặc hợp tác với doanh nghiệp Mỹ; cũng có doanh nghiệp chủ yếu
xuất khẩu hoặc đưa dịch vụ công nghệ vào Mỹ.
Những hình thức đó khác nhau
về bản chất, quy mô vốn và mức độ cam kết. Nhưng chúng cùng cho thấy một điều:
doanh nghiệp Việt Nam đã không còn chỉ đứng ở bên kia Thái Bình Dương để bán
hàng vào Mỹ.
Một số doanh nghiệp đã bắt
đầu đứng ngay trong thị trường Mỹ để kinh doanh.
Và sự thay đổi này không chỉ
có ở VinFast, FPT hay Viettel. Nhiều doanh nghiệp Việt trong các lĩnh vực thủy
sản, thực phẩm, cà phê, bao bì, nhựa sinh học, hàng tiêu dùng... cũng đã xây
dựng công ty, thương hiệu, hệ thống phân phối hoặc cơ sở hoạt động tại Mỹ. Vĩnh
Hoàn, King Coffee, An Phát Holdings, Nutifood, Minh Phú, Hoa Sen... là những
cái tên có thể được nhìn từ các hình thức hiện diện khác nhau trên thị trường
Mỹ.
Không phải tất cả những
trường hợp này đều có thể gọi là “đầu tư trực tiếp” theo cùng một nghĩa. Nhưng
chính sự đa dạng đó mới là điều đáng chú ý.
Bởi một nền kinh tế trưởng
thành không nhất thiết chỉ thể hiện bằng số lượng những dự án hàng tỷ USD. Nó
còn thể hiện ở việc ngày càng nhiều doanh nghiệp có khả năng đưa hoạt động kinh
doanh của mình sang một thị trường khác và thích nghi với luật chơi của thị
trường đó.
Điều này cũng đặt ra một vấn
đề rộng hơn: không phải tất cả những người theo dõi quan hệ kinh tế Việt – Mỹ,
kể cả một số chuyên gia, nhà tư vấn và những người có nhiều năm kinh nghiệm
trong lĩnh vực này, đều đã theo kịp tốc độ quốc tế hóa của doanh nghiệp Việt
Nam.
Điều đó cũng dễ hiểu. Quan hệ
kinh tế Việt – Mỹ trong hơn ba thập niên qua đã thay đổi rất nhanh. Nếu trước
đây trọng tâm chủ yếu là đưa hàng hóa, vốn và doanh nghiệp Mỹ vào Việt Nam, thì
ngày nay dòng vận động đã trở nên hai chiều và phức tạp hơn rất nhiều.
Một người có nhiều năm kinh
nghiệm về quan hệ Việt – Mỹ có thể rất am hiểu chiều vận động Mỹ - Việt Nam,
nhưng chưa chắc đã theo sát đầy đủ chiều vận động ngược lại Việt Nam - Mỹ.
Hơn ba mươi năm là một khoảng
thời gian rất dài. Trong thời gian đó, Việt Nam đã thay đổi mạnh và doanh
nghiệp Việt cũng thay đổi mạnh. Những doanh nghiệp từng chỉ làm gia công, xuất
khẩu hoặc sản xuất trong nước đã có những doanh nghiệp trở thành tập đoàn đa
ngành, công ty công nghệ, nhà cung cấp dịch vụ toàn cầu, nhà đầu tư quốc tế và
chủ sở hữu những thương hiệu có tham vọng vươn ra thế giới.
Bởi vậy, nếu hôm nay vẫn đặt
câu hỏi chủ yếu theo kiểu “doanh nghiệp Việt nên bắt đầu nhỏ, làm chế biến thực
phẩm, mở trung tâm phân phối, xây nhà máy lắp ráp rồi từ từ tiến lên”, thì đó
chỉ là một phần của câu chuyện.
Nó có thể đúng với một số
doanh nghiệp, nhưng không còn đủ để mô tả toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam năm
2026.
Thậm chí, trong một số trường
hợp, doanh nghiệp Việt đã vượt qua câu hỏi “làm thế nào để vào Mỹ?” và chuyển
sang câu hỏi “làm thế nào để phát triển ở Mỹ?”
Đây là hai câu hỏi hoàn toàn
khác nhau.
Một doanh nghiệp mới vào Mỹ
có thể phải tìm hiểu luật pháp, thuế, thành lập doanh nghiệp, tìm đối tác, thuê
luật sư, tìm mặt bằng và xây dựng hệ thống phân phối.
Nhưng một doanh nghiệp đã có
nhiều năm hoạt động tại Mỹ lại quan tâm đến những vấn đề khác: mở rộng thị
trường, mua lại doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu, tuyển dụng nhân lực quốc
tế, nghiên cứu công nghệ, hợp tác với tập đoàn Mỹ, tham gia chuỗi cung ứng toàn
cầu và sử dụng Mỹ như một căn cứ để đi tiếp sang thị trường khác.
Đó là sự khác biệt về tâm thế
quốc tế hóa.
Nếu ba mươi năm trước câu hỏi
đặt ra là “Doanh nghiệp Việt có thể bán được gì vào Mỹ?”, thì ngày nay câu hỏi
đã rộng hơn rất nhiều:
“Doanh nghiệp Việt có thể xây
dựng được gì trên đất Mỹ?”
Một nhà máy UAV hay eVTOL ở
California là một câu trả lời.
Một mạng lưới công nghệ của
FPT tại nhiều bang của Mỹ là một câu trả lời khác.
Một Viettel America hoạt động
tại Silicon Valley, đưa AI, an ninh mạng và các dịch vụ công nghệ vào thị
trường Mỹ cũng là một câu trả lời.
Những câu trả lời đó cho thấy
quan hệ kinh tế Việt – Mỹ đã bước sang một giai đoạn khác.
Vì vậy, điều cần thiết hiện
nay không phải chỉ là dạy doanh nghiệp Việt cách “đặt chân vào Mỹ”, mà còn phải
nhận diện đúng doanh nghiệp Việt hiện đã đứng ở đâu trên thị trường Mỹ.
Bởi nếu không cập nhật được
điều đó, người tư vấn rất dễ đưa ra những lời khuyên đúng với một doanh nghiệp
Việt của hai mươi hay ba mươi năm trước, nhưng không còn phản ánh đầy đủ một
thế hệ doanh nghiệp Việt đã trưởng thành và đang đi ra thế giới.
Và đó cũng là lý do khi nhìn
vào câu chuyện doanh nghiệp Việt tại Mỹ hiện nay, VinFast không phải là cái tên
duy nhất cần được nhắc đến.
Đằng sau VinFast còn có FPT,
Viettel và nhiều doanh nghiệp Việt khác đang hiện diện bằng những cách rất khác
nhau.
Điều đáng nói nhất không phải
là có bao nhiêu doanh nghiệp Việt đã sang Mỹ.
Điều đáng nói là doanh nghiệp
Việt Nam đã bắt đầu thay đổi vị thế của mình trong quan hệ kinh tế với Mỹ: từ
người bán hàng cho thị trường Mỹ trở thành người trực tiếp kinh doanh, cung cấp
công nghệ, dịch vụ, xây dựng thương hiệu, đầu tư và hợp tác ngay trên thị
trường Mỹ.
Đó mới là sự thay đổi lớn
nhất của hơn ba thập niên quan hệ Việt – Mỹ.
-------------------------------
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. VCCI – 252 dự án đầu tư của Việt Nam tại
Hoa Kỳ, tổng vốn 1,36 tỷ USD.
2. VCCI – Hơn 100 doanh nghiệp Việt Nam tham
gia SelectUSA 2025, tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Mỹ.
3. FPT – Hợp đồng chuyển đổi số trị giá 100
triệu USD với khách hàng Mỹ trong 3 năm.
4. VinFast – Nhà máy sản xuất xe điện tại
North Carolina, Mỹ, giai đoạn đầu tư 2 tỷ USD.
5. U.S. Department of Commerce – Vietnam
Market Overview: thương mại Việt – Mỹ đạt khoảng 209 tỷ USD năm 2025, cho thấy
quy mô quan hệ kinh tế hai nước đã tăng rất mạnh.
Mời
nghe PHẠM GIANG / NGƯỜI KỂ CHUYỆN đọc
truyện ngắn "CÔ" SƯỚNG CƯỚI VỢ của Đặng Xuân Xuyến:
*.
BÙI VĂN ĐỊNH
(Giảng viên trường Cao Đẳng Sư Phạm Hòa Bình)
Địa chỉ: Chung cư Dạ Hợp
12 tầng, Tân Thịnh,
thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình.
Email: buidinhhb1@gmail.com
Điện thoại: 091 539 65 47
.
........................................................................................
- Cập nhật theo nguyên
bản tác giả gửi qua email ngày 04.10.2026.
- Ảnh sử dụng minh họa
trong bài viết được sưu tầm từ nguồn: internet.
- Bài viết không thể
hiện quan điểm của trang Đặng Xuân Xuyến.
- Vui lòng ghi rõ nguồn dangxuanxuyen.blogspot.com khi trích đăng lại.
0 comments:
Đăng nhận xét