BIỂN LẶNG TỰ TRONG, NGƯỜI TỬ TẾ TỰ BÌNH YÊN - Tác giả: Phương Việt Kháng (Quảng Ninh)

Đặng Xuân Xuyến Thứ Năm, tháng 6 11, 2026 Leave a Comment

BIỂN LẶNG TỰ TRONG

NGƯỜI TỬ TẾ TỰ BÌNH YÊN

Có một câu nói rất hay rằng: "Sông sâu biển lặng, người khôn nói khẽ." Đi qua muôn vàn gập ghềnh và những khúc quanh của cuộc đời, tôi ngày càng thấm thía rằng hai chữ "nhân quả" chưa bao giờ là điều gì quá xa vời hay huyền bí. Nó không ẩn mình trong những triết lý cao siêu trên sách vở, cũng chẳng phải một thế lực thần bí nào đứng sẵn ở cuối con đường để phán xét chúng ta. Nhân quả giản dị lắm, nó hiển hiện ngay trong từng nếp sống, từng lời nói, và trong chính cách ăn ở của mỗi người hàng ngày.

1. Nhân quả không xa xôi, nhân quả ở góc bếp hiên nhà

Đi qua muôn vàn gập ghềnh của năm tháng, tôi chợt nhận ra nhân quả chưa bao giờ là điều gì quá bí ẩn hay xa xôi. Nó không nằm ở những triết lý cao siêu trên sách vở, cũng không phải một thế lực thần bí nào đó đứng sẵn ở cuối con đường để phán xét ta. Nhân quả hiển hiện ngay trong từng nếp sống, từng cách ăn ở của mỗi người hàng ngày. Nó ẩn mình trong từng lời nói ta thốt ra, trong mỗi việc ta làm, và cả trong những suy nghĩ âm thầm ta nuôi dưỡng sâu kín nơi đáy lòng.

Nhiều người thường tự hỏi: Vì sao có người sống hiền lành nhưng đời họ vẫn đầy bão giông? Vì sao có kẻ ích kỷ, lọc lừa lại vẫn tạm thời có được tiền tài, địa vị? Sự hoài nghi ấy nảy sinh vì chúng ta thường muốn nhìn thấy kết quả ngay lập tức. Nhưng dòng chảy cuộc đời vốn không vận hành theo kiểu gieo hạt buổi sáng, gặt hái buổi chiều. Có những hạt giống gặp mưa liền nảy mầm, nhưng cũng có những hạt giống cần nằm im dưới đất lạnh hàng năm trời mới đủ sức đâm chồi đón nắng. Con người cũng vậy. Những gì ta đang gánh chịu hôm nay có thể là vết tích của những quả đắng gieo từ quá khứ. Còn những điều ta lựa chọn ứng xử hôm nay, chính là viên gạch âm thầm xây nên ngôi nhà tương lai của chính mình.

2. Thời gian và vị giám khảo vô hình

Trên chặng đường đời, tôi đã gặp không ít người rất giỏi nghệ thuật lấy lòng. Họ sở hữu đôi tai biết lắng nghe những điều đối phương muốn và chiếc miệng chỉ nói những lời đường mật. Họ luôn biết cách xuất hiện lộng lẫy vào lúc cần thiết để nhận về sự ngưỡng mộ. Nhìn bề ngoài, họ thăng tiến nhanh và có vẻ thành công hơn hẳn những người chỉ biết sống chân thành, thầm lặng.

Thế nhưng, thời gian luôn là vị giám khảo công bằng và nhẫn nại nhất. Thời gian không vội vã kết luận, cũng chẳng thiên vị bất kỳ ai. Năm tháng trôi qua sẽ như một luồng gió mạnh, thổi bay mọi lớp phấn son giả tạo để lộ ra bản chất thật của một con người. Người sống bằng sự đóng kịch có thể đổi lấy sự chú ý trong chốc lát, nhưng tuyệt đối không thể mua được lòng tin trên một chặng đường dài. Khi bức màn sự thật hé mở, những mối quan hệ tưởng chừng bền chặt sẽ tự động rệu rã và rời đi. Họ quay lưng không phải vì ta nghèo đi hay mất chức quyền, mà vì họ nhận ra không còn tìm thấy một chút chân thành nào để ở lại.

Ngược lại, có những người chọn lối sống bình dị như cỏ cây. Họ làm việc thiện mà không bao giờ kể công, giúp đỡ người khác bằng cái tâm trong sáng và chưa từng mong cầu sự đền đáp. Cuộc đời họ có thể không có hào quang rực rỡ, nhưng đi đến đâu họ cũng gieo lại sự ấm áp và lòng kính trọng. Để rồi khi họ gặp hoạn nạn, những người từng thọ ơn lại tự nguyện tìm về, dang tay nâng đỡ. Người đời nhìn vào hay gọi đó là "may mắn", nhưng thực chất, đó là cái quả ngọt ngào của một đời gieo trồng sự tử tế.

3. Tiền tài dẫu trọng, nhân cách mới bền lâu

Một điều tôi nghiệm ra sau bao va vấp: Tiền bạc mua được rất nhiều thứ, nhưng không bao giờ mua được một cái tâm thật lòng. Địa vị có thể ép người khác phải cúi đầu nể sợ, nhưng chẳng thể bắt họ phải thực lòng kính trọng. Chỉ có cách ăn ở mới là thứ định hình nên hình bóng của ta trong tâm thức người khác khi ta không còn hiện diện trước mặt họ. Có những người giàu sang phú quý nhưng đi đến đâu cũng bị dè chừng, xa lánh. Lại có những người rất đỗi bình thường nhưng đi đến đâu cũng được thương quý, chở che. Khoảng cách ấy không đo bằng độ dày của ví tiền, mà đo bằng độ sâu của nhân cách được bồi đắp qua năm tháng.

Đời người ngắn ngủi lắm, ngoảnh đi ngoảnh lại đã tóc bấc tóc chì. Có người dành cả tuổi trẻ để tranh giành hơn thua, vén khéo phần lợi về mình, sẵn sàng đạp đổ người khác để đổi lấy chút thành tựu phù phiếm trước mắt. Nhưng khi đứng ở con dốc bên kia cuộc đời, điều khiến người ta thanh thản không phải là đã thắng được bao nhiêu người, mà là bên cạnh mình còn lại bao nhiêu tri kỷ. Quy luật cuộc sống rất sòng phẳng: Kẻ ích kỷ cuối cùng sẽ cô độc trong chính ốc đảo của mình, còn người biết nghĩ cho người khác sẽ luôn được bao bọc trong biển tình thương.

4. Nhân quả trong từng chi tiết nhỏ

Nhân quả không cần phải là những biến cố động trời. Đôi khi, nó hiện hình ngay qua thái độ của người đời đối xử với ta.

Một người thường xuyên thất hứa, nhân quả là sự quay lưng của lòng tin.

Một người thích săm soi, nói xấu sau lưng, nhân quả là xung quanh họ chỉ toàn những mối quan hệ bằng mặt không bằng lòng.

Một người chỉ biết vun vén cho mình, nhân quả là sự cô lập khi hoạn nạn.

Ngược lại, người biết trọng chữ tín sẽ luôn gặp được tri âm muốn hợp tác. Người sống nghĩa tình sẽ có bạn hiền đồng hành. Người biết sẻ chia sẽ luôn nhận được một bàn tay ấm áp vào đúng khúc quanh ngặt nghèo nhất của số phận.

Khi tuổi tác nhiều lên, những hào nhoáng bên ngoài tự khắc lùi lại phía sau. Ta bắt đầu thấu hiểu: Sự thông minh có thể giúp ta đi nhanh, nhưng cách sống mới quyết định ta đi được bao xa. Đời này không thiếu người tài hoa, nhưng lại rất hiếm người vừa có năng lực lại vừa giữ được sự tử tế trong cách đối nhân xử thế. Năng lực có thể mở ra những cánh cửa cơ hội, nhưng chỉ có nhân cách mới giữ cho cánh cửa đó không bao giờ khép lại.

Lời nói vô tâm có thể cứa sâu vào lòng người thành vết sẹo dài. Nhưng một câu động viên đúng lúc lại có thể cứu rỗi cả một bờ vực tuyệt vọng. Nhân quả nằm chính ở đó – trong thái độ ta phụng dưỡng mẹ cha khi già yếu, trong cái nhìn cảm thông với kẻ cơ hàn, và trong sự tử tế ta dành cho cả những người xa lạ lướt qua đời.

Thời gian có thể tước đi tuổi trẻ, sức khỏe và danh vọng. Nhưng những gì xuất phát từ lòng tử tế sẽ là thứ duy nhất không bị tro bụi thời gian vùi lấp. Nó sẽ sống mãi trong ký ức của người ở lại, trong dòng chảy của những mối thâm tình và trong sự bình yên tuyệt đối của tâm hồn ta. Bạn đối xử với cuộc đời ra sao, cuộc đời sẽ phản chiếu lại cho bạn đúng như vậy. Gieo một hạt giống thiện lành vào lòng người, sớm muộn gì, quả ngọt cũng sẽ tìm đường quay trở về bên bạn.

Mời nhấp chuột đọc thêm:

- Các bài viết về khoa Tử Vi0

- Các bài viết về khoa Phong Thủy0

- Các bài viết về khoa Tướng thuật0

- Các bài viết về Tín ngưỡng0

- Các bài phê bình, cảm nhận thơ0

- Các bài viết về Biên khảo0

- Các bài viết về chăm sóc sức khỏe0

- Các bài viết về Kiến thức cuộc sống0

- Các bài viết về Chuyện làng văn0

Mời nghe Phạm Giang / Người Kể Chuyện đọc

truyện ngắn PHÙ DU của Đặng Xuân Xuyến: