BƯỚC NHẢY VỌT THẦM LẶNG CỦA NGÀNH UAV VIỆT NAM - Tác giả: Bùi Văn Định (Hòa Bình)

 

BƯỚC NHẢY VỌT THẦM LẶNG

CỦA NGÀNH UAV VIỆT NAM

(Tác giả Bùi Văn Định)

Khi nói đến máy bay không người lái (UAV), người ta thường nghĩ đến Mỹ, Trung Quốc, Israel hay Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là những quốc gia đã hình thành ngành công nghiệp UAV quy mô lớn. Việt Nam chưa ở vị trí đó. Tuy nhiên, vài năm gần đây đã xuất hiện một số doanh nghiệp Việt Nam không chỉ sử dụng UAV nhập khẩu mà còn tự nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Một ví dụ đáng chú ý là HERA của Real Time Robotics (RtR) do Lương Việt Quốc đứng đầu. Theo thông số do nhà sản xuất công bố, HERA có tải trọng tối đa 30 pound, tương đương khoảng 13,6 kg. UAV có thể mang đồng thời bốn payload trên bốn khoang gimbal độc lập. Hệ thống được trang bị năng lực tính toán AI tại biên tới 105 TOPS. Các cấu hình có thể kết hợp camera quang học, ảnh nhiệt, LiDAR, camera đa phổ và nhiều loại cảm biến chuyên dụng khác.

Điểm đáng chú ý là HERA không chỉ được phát triển như một chiếc drone mang tải. Đây là một nền tảng cảm biến bay, có khả năng mang nhiều loại cảm biến cùng lúc để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. HERA đã được thử nghiệm trong những điều kiện khắc nghiệt tại Alaska, qua đó kiểm tra khả năng hoạt động trong môi trường có thời tiết và địa hình khắc nghiệt. Sản phẩm cũng đã thu hút sự quan tâm của khách hàng quốc phòng nước ngoài và được quân đội Mỹ và Israel đưa vào sử dụng.

Điều này đặc biệt đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh một sản phẩm UAV Việt Nam phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và vận hành của những lực lượng quân sự có tiêu chuẩn cao. Nó cho thấy một doanh nghiệp Việt Nam đang cố gắng đưa sản phẩm của mình ra khỏi phạm vi thị trường dân dụng trong nước để tham gia vào những thị trường đòi hỏi cao hơn về công nghệ, độ tin cậy và khả năng tích hợp.

Thay vì mỗi chuyến bay chỉ thực hiện một nhiệm vụ với một camera, HERA có thể mang nhiều loại cảm biến cùng lúc. Nhờ đó, nó có thể phục vụ tìm kiếm cứu nạn, khảo sát, kiểm tra hạ tầng, lập bản đồ và giám sát.

RtR cho biết HERA được phát triển theo hướng tích hợp dọc. Hệ thống bao gồm khung máy bay, điện tử, firmware, trạm điều khiển và nền tảng AI. Sản phẩm cũng được công bố tuân thủ NDAA Section 889 của Mỹ. Đây là yêu cầu đáng chú ý đối với các UAV hướng tới những khách hàng có yêu cầu cao về nguồn gốc công nghệ và chuỗi cung ứng.

Nếu HERA cho thấy năng lực của Việt Nam ở phân khúc UAV nhỏ nhưng tích hợp nhiều công nghệ, CT UAV thuộc CT Group lại đi theo hướng UAV vận tải tải trọng lớn. Doanh nghiệp này đã ký thỏa thuận với đối tác Hàn Quốc về kế hoạch sản xuất OEM 5.000 UAV vận tải. Các UAV có tải trọng từ 60 đến 300 kg. Tỷ lệ nội địa hóa được công bố lên tới 85%.

Con số 5.000 cần được hiểu đúng. Đây là thỏa thuận hợp tác và sản xuất OEM, không có nghĩa 5.000 chiếc đã được sản xuất và giao cho Hàn Quốc.

Đến tháng 9/2026, CT UAV và Airbility đã thử nghiệm nguyên mẫu AB U60 tại Hàn Quốc. Đây là UAV dạng tilt rotor, có trọng lượng cất cánh tối đa 60 kg. Hai bên cho biết sẽ tiếp tục thử nghiệm trước khi tiến tới sản xuất hàng loạt.

Phát triển UAV tải trọng lớn đặt ra những yêu cầu rất khác so với drone dân dụng thông thường. Kết cấu phải đủ chắc. Động cơ và nguồn điện phải đáp ứng tải lớn. Hệ thống điều khiển phải ổn định. Truyền thông và an toàn cũng phải được bảo đảm trong quá trình vận hành. Vì thế, việc một doanh nghiệp Việt Nam tham gia phân khúc này cho thấy năng lực kỹ thuật đang được mở rộng sang những bài toán phức tạp hơn.

Trong lĩnh vực quốc phòng, Viettel cũng đã công bố nhiều hệ thống UAV. Tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024, Viettel giới thiệu một UAV trinh sát có thời gian bay tới 6 giờ và cự ly hoạt động tới 70 km. UAV sử dụng AI cho nhiệm vụ trinh sát và chỉ thị mục tiêu.

Một UAV đa năng khác được công bố có thể bay liên tục hơn 12 giờ và có cự ly hoạt động hơn 1.000 km.

Viettel đồng thời phát triển các hệ thống trinh sát và gây nhiễu chống UAV. Điều này cho thấy công nghệ không người lái đang được tiếp cận như một hệ thống tổng thể. Hệ thống đó bao gồm phương tiện bay, cảm biến, truyền thông, xử lý dữ liệu, AI và các giải pháp đối phó với UAV.

AI đang trở thành một thành phần quan trọng trong quá trình này. Với UAV thế hệ mới, máy bay không chỉ truyền hình ảnh về người điều khiển mà còn có thể xử lý một phần dữ liệu ngay trên thiết bị. UAV có thể nhận dạng và theo dõi đối tượng. HERA công bố năng lực xử lý AI tại biên. Viettel cũng công bố ứng dụng AI trong các UAV trinh sát và chiến đấu.

Ngành UAV thực chất là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực. Đó là hàng không, cơ khí chính xác, điện tử, viễn thông, phần mềm, AI, cảm biến và vật liệu.

Một doanh nghiệp không nhất thiết phải tự sản xuất tất cả linh kiện mới được xem là có năng lực công nghệ. Quan trọng hơn là doanh nghiệp có thể tự thiết kế hệ thống, phát triển phần mềm, tích hợp các thành phần, thử nghiệm và chủ động cải tiến sản phẩm hay không.

Đây cũng là điểm cần nhìn nhận tỉnh táo khi nói về “tự chủ UAV” của Việt Nam. Việt Nam chưa thể được xem là đã tự chủ toàn bộ chuỗi công nghệ UAV, từ mọi loại chip, cảm biến đến động cơ và vật liệu.

Tuy nhiên, từ những sản phẩm và chương trình đã được công bố, có thể thấy một số doanh nghiệp và tổ chức trong nước đã làm chủ nhiều khâu quan trọng trong thiết kế và tích hợp UAV.

Thị trường UAV Việt Nam cũng đang mở rộng ra ngoài lĩnh vực quốc phòng. UAV đang được nghiên cứu và thử nghiệm trong nông nghiệp, logistics, y tế, cứu hộ và đo đạc bản đồ.

Năm 2026, Điện Biên triển khai chương trình thử nghiệm có kiểm soát về kinh tế tầm thấp. Chương trình có kế hoạch khoảng 6.000 chuyến bay trong các lĩnh vực như nông nghiệp, logistics, y tế và đo đạc bản đồ số.

Như vậy, câu chuyện UAV Việt Nam không chỉ nằm ở việc sản xuất được bao nhiêu chiếc drone. Điều đáng chú ý hơn là sự xuất hiện của những doanh nghiệp có khả năng đi từ thiết kế, tích hợp đến sản xuất và tìm kiếm thị trường quốc tế.

Từ một chiếc UAV nhỏ có thể mang nhiều cảm biến như HERA, đến UAV vận tải có tải trọng hàng chục, hàng trăm kilogram và những nền tảng UAV tầm xa do Viettel phát triển, các hướng đi đang dần hình thành một hệ sinh thái công nghệ không người lái ở Việt Nam.

Việt Nam vẫn còn khoảng cách với những trung tâm UAV hàng đầu thế giới về quy mô công nghiệp, thị trường và chiều sâu chuỗi cung ứng.

Nhưng khoảng cách giữa mua một chiếc drone để sử dụng và tự thiết kế một hệ thống UAV để đưa ra thị trường là rất lớn.

Chính sự chuyển đổi đó mới là điều đáng chú ý trong bước phát triển hiện nay của ngành UAV và công nghệ-công nghiệp Việt Nam.

 

Mời nghe Phạm Giang / Người Kể Chuyên

đọc truyện ngắn CHÀNG LÙN NỂ VỢ của Đặng Xuân Xuyến:

*.

BÙI VĂN ĐỊNH

(Giảng viên trường Cao Đẳng Sư Phạm Hòa Bình)

Địa chỉ: Chung cư Dạ Hợp 12 tầng, Tân Thịnh,

thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình.

Email: buidinhhb1@gmail.com

Điện thoại: 091 539 65 47

.

 

 

 

 

  ........................................................................................

- Cập nhật theo nguyên bản tác giả gửi qua email ngày 24.09.2026.

- Ảnh sử dụng minh họa trong bài viết được sưu tầm từ nguồn: internet.

- Bài viết không thể hiện quan điểm của trang Đặng Xuân Xuyến. 

- Vui lòng ghi rõ nguồn dangxuanxuyen.blogspot.com khi trích đăng lại.